Kategori: Tarih

Vladimir İlyiç Lenin – Lenin 2017 (2017)

2017 yılı, dünya tarihinde büyük bir yarılma yarattığı gibi, bugünkü düzeninin oluşumunda başat rol üstlenmiş Ekim Devrimi’nin 100. yılı.

Bugün Ekim Devrimi’yle ortaya çıkan Sovyetler Birliği çoktan yıkılmış olsa da, devrimi gerçekleştiren idealler, kapitalizmin gittikçe vahşileştiği bugün her zamankinden daha acil, yakıcı ve cazip bir şekilde karşımızda duruyor.

Bu devrim, Bolşeviklerin önderliğinde gerçekleşti. Fakat bundan da önemlisi, Lenin’in kendine has öngörüleri ve liderlik kabiliyetiyle devrim mümkün olabildi.

İşte bu kitap, Slavoj Žižek’in derlemesiyle Lenin’in devrimci karakterini ve düşüncelerini ortaya koyan, Lenin’in yaşamının son günlerinde yazdığı mektupları, konuşmaları, denemeleri ve yorumları bir araya getiriyor.

Bu yazılar, Lenin’in devrimci kişiliğine, yönetim anlayışına, devrime ve Sovyetler Birliği’ne nasıl baktığına ışık tutmaları açısından büyük öneme haiz.

Žižek de kitaba yazdığı sunuşta, hem Lenin’in düşünce dünyasının özgünlüğü hem de sıra dışı bir deneyim olan Ekim Devrimi’ni ortaya çıkaran tarihi ve siyasi koşullar üzerine düşünüyor.

Derleme, hem Bolşevik Devrimi hem de Lenin hakkında daha iyi aydınlanmak için birebir.

  • Künye: Vladimir İlyiç Lenin – Lenin 2017, derleyen ve sunuş: Slavoj Žižek, çeviren: Akın Emre Pilgir, Ayrıntı Yayınları, siyaset, 256 sayfa

Ahmet Dönmez – Osmanlı Modernleşmesinde İngiliz Etkisi (2014)

Osmanlı’nın modernleşme sürecinde önemli rol almış İngiliz devlet adamı ve diplomatlarının 1833 yılından 1841’e kadar geçen süre zarfındaki çalışmaları.

Hem tarihsel süreçte Osmanlı-İngiliz ilişkilerinin seyrini anlamak hem de Osmanlı iktidar erkinin modernleşme konusundaki ikilemlerini kavramak açısından önemli bir kaynak.

  • Künye: Ahmet Dönmez – Osmanlı Modernleşmesinde İngiliz Etkisi, Kitap Yayınevi

John Womack Jr. – Zapata ve Meksika Devrimi (2014)

Ayrıntılı bir Meksika tarihi eşliğinde, kendini bir kavgaya adamış büyük devrimci Emiliano Zapata’nın hikâyesi.

Ondokuzuncu yüzyıl sonları ile yirminci yüzyıl başlarında gelişen kapitalist tarım işletmelerine isyan eden köylülerin başına geçen General Zapata’nın tarihsel ve güncel önemini daha iyi kavramak için güzide bir kaynak.

  • Künye: John Womack Jr. – Zapata ve Meksika Devrimi, çeviren: Zuhal Bilgin, Ayrıntı Yayınları

Fahriye Adsay – Yezidi Kadınlar (2014)

Tarih boyunca katliamlara uğramış Yezidiler, IŞİD saldırıları nedeniyle yeniden gündeme geldi.

Bu nitelikli çalışma, toplumlarının önemli kültürel taşıyıcıları olmuş Yezidi kadınlarının dünyasına inerek, onların Yezidi toplumu arasındaki bölünmüşlüğün giderilmesinde, kültürün yeni nesillere aktarımında tarihten bugüne üstlendiği rolü ele alıyor.

  • Künye: Fahriye Adsay – Yezidi Kadınlar, Avesta Yayınları

Hülya Öztekin – Tan: Serteller Yönetiminde Muhalif Bir Gazete (2016)

Sertellerin 1935-1945 arasında yayımladığı Tan gazetesi, ülke basın tarihinde sol yayıncılığın en etkili, önemli yayın organı olarak tarihteki yerini almış durumda.

Hatırlanacağı gibi gazete, muhalif tavrı nedeniyle siyasi ve ekonomik baskılarla karşılaşmış, bunun yanı sıra 4 Aralık 1945’te faşist bir linçe maruz kalmıştı.

Hülya Öztekin’in uzun çabalarının meyvesi olan elimizdeki kitap da, bu gazetenin kuruluşundan kapanışına uzanan süreci, dönemin sağlam bir siyasi ve toplumsal panoraması eşliğinde izliyor.

Kitapta,

  • Zekeriya Sertel, Sabiha Sertel, Muvaffak Şeref, Niyazi Berkes, Mediha Berkes, Pertev Naili Boratav, Esat Adil Müstecaplıoğlu, Hulusi Dosdoğru, Cami Baykurt, Behice Boran, Sabahattin Ali, Aziz Nesin gibi isimlerin katkıda bulunduğu gazetenin kuruluşu,
  • Yayın politikası,
  • Nazizmin ve faşizmin yükselişe geçtiği bir dönemde takındığı emperyalizm karşıtı tavrını,
  • İnsan hakları, demokrasi ve özgürlükler konularındaki ilerici tutumunu,
  • 4 Aralık 1945 tarihli Tan baskınından sonra gazetenin yayın hayatına son verişini,
  • Ve gazetenin muhalif basın tarihindeki yerini aydınlığa kavuşturuyor.

Öztekin’in çalışması, yalnızca Tan gazetesine dair bir bellek tazeleme girişimi olarak değil, aynı zamanda Türkiye’de basın özgürlüğü ve demokrasi mücadelesinin öyküsü olarak okunmalı.

  • Künye: Hülya Öztekin – Tan: Serteller Yönetiminde Muhalif Bir Gazete, Tarih Vakfı Yurt Yayınları, tarih, 488 sayfa

Carsten Dams ve Michael Stolle – Gestapo: Nazizm Döneminde Tahakküm ve Terör (2017)

İki yazarlı bu kitap, Nazi rejiminin gizli polis kurumu olan ve zamanında uygunsuz fıkra anlatanlar hakkında takibat yapacak denli korkunç bir ağ haline gelmiş Gestapo için arşivlik bir eser.

Bilindiği gibi, Nazilerin Almanya ve Avrupa’daki tahakküm ve terörlerinin adı olan Gestapo, Nazi devletinin merkezi yürütme organı olarak geniş kapsamlı yetkilerle donatılmıştı.

Bu kapsamlı kitapta,

  • Gestapo’nun kuruluşu,
  • Örgütsel gelişimi ve kendini tanımlayışı,
  • Yönetici kademesinden farklı idari kadrolara Gestapo çalışanlarının profili,
  • Somut çalışma yöntemleri,
  • Gestapo’nun Nazi Almanya’sındaki baskı uygulamaları,
  • Gizli ajanların ve ihbarcıların Gestapo’daki rolleri,
  • Gestapo’nun tüm Avrupa’da bıraktığı kanlı ayak izleri,
  • Ve Gestapo hikâyesinin akabinde faillere ne olduğu gibi, pek çok konu aydınlatılıyor.

İnanılması güç dinamizmiyle göze çarpan, birkaç yıl içerisinde personel sayısını kat kat arttıran, SS ile yakın bağlantısı olan ve halkın ihbarlarıyla muazzam destek sağladığı Gestapo’nun örgütlenmesi, personeli ve faaliyetleri hakkında önemli bir kitap.

  • Künye: Carsten Dams ve Michael Stolle – Gestapo: Nazizm Döneminde Tahakküm ve Terör, çeviren: Cem Şentürk, İletişim Yayınları, tarih, 269 sayfa

Selim Deringil – 19. Yüzyıl Osmanlı Devleti’nde İhtida ve İrtidad (2017)

Ir

Osmanlı İmparatorluğu’nda ihtida Müslümanlığı kabul etmek, irtidad da Müslümanlıktan dönmek, başka dini seçmek anlamına geliyordu.

Selim Deringil’in bu nitelikli incelemesi de, 19. yüzyıl Osmanlı Devleti’nde ihtida ve irtidadın özel durumunu ortaya koymasıyla önemli.

Bu dönemdeki ihtida ve irtida durumları özellikle dikkate değer.

Zira Deringil’in de çok iyi saptadığı gibi, 19. yüzyıl Osmanlı bağlamında irtida ve ihtida, etnik milliyetçiliğin yükselişiyle ve Avrupa’nın her köşesinde kol gezen ulusal uyanış hareketleriyle çakışıyordu, yani bir nevi ulussuzlaşma olarak algılanıyordu.

Deringil bu saptamadan yola çıkarak,

  • On dokuzuncu yüzyıldaki ihtida ve irtidadın önceki dönemlerden farkını,
  • İhtida usulü ve ihtida vakalarını,
  • Kadınların ihtidasını,
  • Bir diplomasi sorunu olarak ihtida ve irtidadı,
  • Protestan milletinin tanınmasının beraberinde getirdiği 1864 krizini,
  • Yerel dini politikalara yabancıların müdahale etmeye başlamasını,
  • Çalkantılı Rumeli’de ihtida ve irtidad olgularını,
  • Gizli Hıristiyanları ve İstavrileri,
  • Sığınma ihtidaları bağlamında Osmanlı tabiiyetinin özgün durumunu,
  • Abdülhamit dönemi kırımları nedeniyle Ermenilerin kitlesel ihtidasını,
  • Ve diplomatik mesele olarak kitlesel ihtidaları irdeliyor.

Deringil yalnızca bu ve bunun gibi pek çok konuyu aydınlatmakla kalmıyor, aynı zamanda bu konuları etnik milliyetçilik, vatandaşlık, hayalî cemaate dâhil olmak, hayalî cemaatten dışlanmak ve kimlik inşasının sosyal politikası kavramlarından yola çıkarak aydınlatıyor.

  • Künye: Selim Deringil – 19. Yüzyıl Osmanlı Devleti’nde İhtida ve İrtidad, çeviren: Ayşen Anadol ve Taciser Ulaş Belge, İletişim Yayınları, tarih, 384 sayfa

Lee Billings – Beş Milyar Yıllık Yalnızlık (2014)

Lee Billings, 1960’lardan itibaren başlayan, diğer yıldızların etrafında başka dünyalar bulmak için gerçekleştirilen coşkulu arayışın adeta günlük kaydını tutuyor.

Bu dönemde bilim insanlarının ötegezegen tespiti konusunda koyuldukları hırslı çalışmalar ile o zaman kaydedilmiş bilimsel keşifler için kapsamlı bir rehber.

  • Künye: Lee Billings – Beş Milyar Yıllık Yalnızlık, çeviren: Ozan Karakaş, Alfa Yayınları

Hüseyin Fehmi Genişol – Çanakkale’den Bağdat’a, Esaretten Kurtuluş Savaşı’na (2014)

Hayatının sekiz yıldan fazlasını savaş ve esarette geçirmiş bir erin anıları.

Telgraf bölüğünde er olarak çalışarak askerliğe başlayan Genişol, 1918’de Bağdat’ta İngilizlere esir düşer.

Esaretten sonra Kurtuluş Savaşı’na katılan er, bu dönemde tanık olduklarını paylaşıyor.

Kitap, altın değerinde bir tarihi belge olarak okunmalı.

  • Künye: Hüseyin Fehmi Genişol – Çanakkale’den Bağdat’a, Esaretten Kurtuluş Savaşı’na, hazırlayan: Mustafa Yeni, İş Kültür Yayınları

Martin John Spencer Rudwick – Yeryüzünün Tarihi (2017)

Yeryüzündeki insanlık dönemi, insanlık öncesi zamanın yanında neredeyse hiç denebilecek kadar kısadır.

Bilim insanları da, şimdiye kadar yalnızca insanın doğaya karşı mücadelesi ve keşifleri bağlamında bir tarih anlatmıştı.

Bu nedenle, yeryüzünün kendi tarihinin, kendi koşullarında ve kendine özgü haliyle detaylı bir şekilde yeniden canlandırılması, ihmal edilmiştir diyebiliriz.

İşte bu kitap, tam da bu eksikliğin bilincinden hareketle, insanlık tarihi kadar olaylı ve dramatik olan, doğanın kendi tarihini anlatıyor.

Martin Rudwick, sadece bitkilerle hayvanların değil, kayaların ve minerallerin, dağların, volkanların, depremlerin, kıtaların, okyanusların ve atmosferin bizden önceki tarihinin izini sürüyor.

Kitapta,

  • Doğal eski yapılar,
  • Fosiller,
  • Yanardağlar,
  • Katmanlar,
  • Taşlar,
  • Tufan,
  • Buzul çağı,
  • Mamutlar,
  • Kıtalar ve okyanuslar, gibi pek çok konu yeniden canlandırılıp aydınlatılıyor.

Kitap, yeryüzünü alışıldığın ötesinde bir gözle keşfetmek isteyenlere önerilir.

  • Künye: Martin John Spencer Rudwick – Yeryüzünün Tarihi, çeviren: Dilek Berilgen Cenkçiler, Maya Kitap, tarih, 316 sayfa