Kategori: Tarih

Reinhart Koselleck – Kritik ve Kriz (2012)

  • KRİTİK VE KRİZ, Reinhart Koselleck, çeviren: Eylem Yolsal Murteza, Otonom Yayıncılık, tarih, 264 sayfa

 

Reinhart Koselleck’in ‘Kritik ve Kriz’ini ilgi çekici kılan hususların başında, Aydınlanma’yı, modern egemenliğin krizi bağlamına yerleştirmesi. Koselleck burada, politik krizin başlangıcı ile kökensel bağlantısını aydınlatmak amacıyla, tarihin felsefi anlamını burjuvazinin mutlakıyetçi devlet içindeki politik durumunu araştırarak kavramaya çalışıyor. Yazarın tezi de, mutlakıyetçiliğin, Aydınlanma’nın oluşumunu gerektirdiği ve Aydınlanma’nın da Fransız Devrimi’nin oluşumunun şartlarını sağladığı, şeklinde özetlenebilir. Kitabın bu yönüyle, Aydınlanma üzerine yapılan çalışmalara önemli bir katkı sunacağını söyleyebiliriz.

Rüştü Çelik – Kandiye Olayları (2012)

  • KANDİYE OLAYLARI, Rüştü Çelik, Kitap Yayınevi, tarih, 91 sayfa

 

Rüştü Çelik ‘Kandiye Olayları’nda, 6-7 Eylül 1898’de yaşanan Girit Kandiye merkezli olayları ele alıyor. Müslüman ahalinin, Girit adasında maruz kaldığı baskı ve saldırılar sonucunda meydana gelen Kandiye olayları, Osmanlı asker ve memurlarının Girit’ten çıkartılmasıyla sonuçlanmış ve 1913 yılında imzalanan Londra Antlaşması ile Osmanlı devleti, Girit üzerindeki haklarından vazgeçtiğini bildirmişti. Kandiye olayları öncesi adadaki durumu değerlendirerek kitabına başlayan Çelik, devamında da, Kandiye olaylarının yaşanmasını, adanın Osmanlı devletinden fiilen kopuşunu ve bunun sonucunda artan Müslüman göçlerini ele alıyor.

Mutay Öztemiz – Süryaniler (2012)

  • SÜRYANİLER, Mutay Öztemiz, Ayrıntı Yayınları, tarih, 208 sayfa

 

Mutay Öztemiz elimizdeki çalışmasında, Süryanilerin 2. Abdülhamit’ten günümüze uzanan kapsamlı bir tarihini sunuyor. Süryani adı ve kökeni, Süryanilerin kökenleri, Süryaniler ve din, Süryani Ortodoks Kilisesi’nin oluşumu, Süryanilik ve İslami baskı, misyonerlik, Süryanilerin dilleri, Osmanlı döneminde Süryaniler, 1915 olaylarının Süryani demografisine yansıması, Cumhuriyet Türkiyesi’nin Süryanilere yaklaşımı ve 1980’den günümüze Süryani göçleri, kitapta ele alınan konulardan bazıları. Öztemiz’in çalışmasında ayrıca, Süryani kültüründe aile ve kadın, Süryani eğitimi ve ekonomisi gibi ilgi çekici konular da yer alıyor.

John Freely – At Üstünde Fırtına (2012)

John Freely ‘At Üstünde Fırtına’da, Anadolu Selçuklularının hikâyesini anlatıyor.

Freely, kitabının ilk kısmında, Selçukluların ve onların doğrudan halefi olan Türkmen beyliklerinin tarihini, bunların birbirleriyle ve Bizans İmparatorluğu’nda yaşayan Rumlar, Batı Avrupalı Haçlılar, Venedikliler, Orta Asya Moğolları, Mısır Memlukları, Doğu Anadolu ve çevresinde yaşayan Ermeniler, Kürtler, Türkmen aşiretleri ve Araplarla savaşlarını anlatıyor.

Türkiye’deki Selçuklu mirasına ilişkin bir gezi rehberi niteliğindeki kitabın ikinci kısmı da, gezgini İstanbul’dan Doğu Anadolu’ya götüren bir dizi güzergâh şeklinde tasarlanmış.

  • Künye: John Freely – At Üstünde Fırtına: Anadolu Selçukluları, çeviren: Neşenur Domaniç, Doğan Kitap, tarih, 244 sayfa

Thomas Ripper – Diyarbekir Merwanileri (2012)

  • DİYARBEKİR MERWANİLERİ, Thomas Ripper, çeviren: Bahar Şahin Fırat, Avesta Yayınları, tarih, 680 sayfa

 

Thomas Ripper ‘Diyarbekir Merwanileri’nde, 11. yüzyılın en önemli Kürt emirliklerinden olan Merwanilerin kapsamlı bir tarihini sunuyor. Bilindiği gibi Merwani emirliğinin en önemli etkisi, Kürtlerin göçünü batıya yönlendirmesiydi. Zira bu durum, Diyarbakır’ın Kürt coğrafyasının merkezi haline gelmesini sağlayan başlıca etken. Ripper çalışmasında, bu bölgenin İslami Ortaçağ’daki siyasî ve toplumsal yapısını değerlendiriyor ve ardından Merwani hanedanının ortaya çıkışını, emirliğin yönetimini üstlenmiş belli başlı aktörlerini ve hanedanın bölge çapında önemli bir güç haline gelişini sağlayan belli başlı etkenleri irdeliyor.

Mihail Kritovulos – Kritovulos Tarihi (2012)

  • KRİTOVULOS TARİHİ, Mihail Kritovulos, çeviren: Ari Çokona, Heyamola Yayınları, tarih, 658 sayfa

 

İmroz adası doğumlu Mihail Kritovulos ‘Kritovulos Tarihi’nde, 1451-1467 arasında gerçekleşen olayları anlatıyor. Yazar, Bizans İmparatorluğu’nun yıkılıp yerine Osmanlı İmparatorluğu’nun geçişini, bu değişimin baş aktörü olarak gördüğü Fatih Sultan Mehmed’in saltanatını merkeze alarak veriyor. Bizanslı ve Osmanlı görgü tanıklarının anlatımlarından yararlanan Kritovulos, Bizans’ın çöküş sürecini, Venedik-Ceneviz rekabetini ve İstanbul’un fetih sürecini ayrıntılı bir bakışla anlatıyor. Tarihin ilgi çekici yönlerinden biri de, Fatih zamanında gerçekleştirilmiş İstanbul’un imar ve iskânıyla ilgili çalışmalara yer vermesi.

Dilek Zaptçıoğlu – “Yeterince Otantik Değilsiniz Padişahım” (2012)

  • “YETERİNCE OTANTİK DEĞİLSİNİZ PADİŞAHIM”, Dilek Zaptçıoğlu, İletişim Yayınları, inceleme, 381 sayfa

 

Dilek Zaptçıoğlu ‘Yeterince Otantik Değilsiniz Padişahım’da, Türkiye’nin modernleşme tarihini kapsamlı bir bakışla irdeliyor. Padişah Abdülaziz’in 1867 Paris Dünya Fuarı’nı ziyareti ve ziyaretin Batı camiasında yarattığı hayal kırıklığı, çalışmanın seçtiği bir kalkış noktası. Zira Batı, Abdülaziz’i coğrafyalarına geniş bir haremle gelmeyişi, başında türban, sırtında işlemeli kaftanlar ve yanında Afrikalı köleler olmayışı nedeniyle yeterince “otantik” bulamamıştı. Zaptçıoğlu, bu ve buna benzer ayrıntılardan yola çıkarak, Türkiye’nin modernleşme deneyimini, Batı’dan Doğu’ya, dünyanın farklı ülkelerinin deneyimleriyle karşılaştırıyor.

Annemarie Schimmel – Doğu-Batı Yakınlaşmaları (2012)

  • DOĞU-BATI YAKINLAŞMALARI, Annemarie Schimmel, çeviren: Hüseyin Ağuiçenoğlu, Avesta Yayınları, tarih, 152 sayfa

 

Annemarie Schimmel ‘Doğu-Batı Yakınlaşmaları’nda, Avrupa’nın İslam dünyasıyla karşılaşmasını anlatıyor. Karşılaşma neticesinde, iki kültür arasında önemli bir etkileşmenin yaşandığı tezi, kitabın omurgasını oluşturuyor. Schimmel, Arapların Sicilya ve İspanya üzerinden başlayan Avrupa ile temaslarında, Avrupa’yı matematik, fizik, tıp ve felsefe alanlarında etkilediğini belirtiyor. Yazar bu etkiyi her biri döneminin önde gelen ilim insanlarından olan El Harezmî, Er Razî, İbn Sina, İbn Heysem ve İbn Rüşd gibi isimler üzerinden izlerken, aynı zamanda Avrupa’nın da teknik aracılığıyla İslam dünyasını ne şekilde etkilediğini araştırıyor.

Zafer Aydın – Geleceğe Yazılmış Mektup: 1968 Derby İşgali (2012)

  • GELECEĞE YAZILMIŞ MEKTUP: 1968 DERBY İŞGALİ, Zafer Aydın, Sosyal Tarih Yayınları, tarih, 296 sayfa

 

Zafer Aydın ‘Geleceğe Yazılmış Mektup’ta, Türkiye işçi sınıfı tarihinin simgesel eylemlerinden biri olan ve 1968 yılının 4-10 Temmuz’u arasında gerçekleştirilen İstanbul’daki Derby Lastik Fabrikası işgalini anlatıyor. İşgalin amacı, Lastik-İş üyesi işçilerin, sendika seçme özgürlüğünü kullanmak için referandum yapılması taleplerinin yerine getirilmesiydi. Eyleme katılan işçilerin, sendikacıların ve eylemle dolaylı bir şekilde ilişkilenmiş gençlik hareketinden isimlerin tanıklıklarına başvuran Aydın, işgalin öncesi ve sonrasını kapsamlı bir şekilde anlatıyor; işgalin işçi hareketine kazandırdıklarını analiz ediyor.

Jacob Bronowski ve Bruce Mazlish – Leonardo’dan Hegel’e Batı Düşünce Tarihi (2012)

  • LEONARDO’DAN HEGEL’E BATI DÜŞÜNCE TARİHİ, Jacob Bronowski ve Bruce Mazlish, çeviren: Elvan Özkavruk Adanır, Say Yayınları, tarih, 694 sayfa

 

‘Leonardo’dan Hegel’e Batı Düşünce Tarihi’, Batı’nın Rönesans’tan 19. yüzyılın başlangıcına kadar geçen döneminin düşünsel gelişim sürecini açıklıyor. Kitapta, Batı’nın Ortaçağ’dan silkinişi, muhalif düşüncenin gelişimi ve büyük devrimler çağı, Leonarda da Vinci, Galileo, Rousseau, Adam Smith ve Hegel gibi önemli düşünürlerin fikirleri üzerinden izleniyor. Batı düşünce tarihini dört yüz yıllık bir zaman diliminde izleyen çalışmanın, bu geniş tarihi, siyaset ve felsefe gibi tek bir düşünce alanıyla sınırlı tutmayarak düşünce evreninin başka alanlarını da kapsayacak şekilde irdelemesiyle özgün olduğunu söyleyebiliriz.