Edebiyatımıza damgasını vurmuş Tezer Özlü’yü edebiyat, sosyoloji, felsefe, psikanaliz ve dilbilim gibi disiplinler aracılığıyla tartışan, bir nevi Tezer Özlü okuma kılavuzu.
Kimi yazarların Özlü’yle anılarını da barındıran kitap, yazarın yapıtlarının ve yaşamının izini sürmek için harika bir fırsat.
‘Üç Taş Bir Duvar’, arkeolojinin heyecan verici dünyasını, alanın önde gelen arkeologları ile en meşhur kazılarını merkeze alarak anlatan, konuya giriş yapmak isteyenler için çok iyi bir rehber.
Kendisi de çok sayıda kazıya katılmış arkeolog Eric Cline bu kitabında, Howard Carter’ın 1922’de Tutankhamun’un mezarını keşfedişinden Troia’yı kazan Schliemann’a ve keşifleriyle insanın kökenine dair kavrayışımıza önemli katkıda bulunan Mary Leakey’e kadar pek çok ismi karşımıza çıkarıyor.
Yazar bununla da yetinmeyerek, arkeolojinin nasıl bir bilim olduğu konusunda da bizi aydınlatıyor.
Cline, arkeologlar nereyi kazacağını nasıl biliyor, kazılar ne şekilde yapılır ve bir şeyin kaç yaşında olduğu nasıl bilinir gibi, sıklıkla aklımıza gelen sorulara yanıtlar veriyor.
Kitabın, arkeolojinin en büyüklerinin etkileyici bir dökümünü çıkarmasıyla çok önemli olduğunu söylemeliyiz.
Zygmunt Bauman’ın Citlali Rovirosa-Madrazo ile yaptığı söyleşilere dayanan bu kitap, neoliberalizmin vahşetini ve sistemin güncel krizini çarpıcı bir şekilde ortaya koyuyor.
Bizi tarihi, hukuku, ekonomiyi, kültürü ve siyaseti başka bir perspektiften okumaya davet eden Bauman, toplumsal olarak inşa edilmiş topluluklarımızın, kimliklerimizin ve kurumlarımızın bugün daha kararsız ve güvensiz hale geldiğini belirtiyor.
Yazara göre, bununla eş zamanlı şekilde devletin de gerilemesiyle, ulusal sınırlar muğlaklaşmış ve bu belirsiz dünya “akışkan kimlikler” yaratmıştır.
Bauman’a göre, insanları “borçlu bir ırka” dönüştüren bu belirgin ve çarpıcı süreçte devletin yeni ama içler acısı rolü de “piyasa egemenliğinin cellatlığıyla” sınırlanıyor.
Yine Bauman’a göre, endüstri ve finansın radikal ölçüde kuralsız hale geldiği bugün, refah devletine ve modernizmin söylemlerine ait olan yurttaş hakları kültürü bir “hayırseverlik, aşağılanma ve damgalama kültürüne” indirgemiştir.
Bauman’ın buradaki ufuk açıcı söyleşisi, günümüzde kapitalizmin yarattığı ve onun ayrılmaz parçası olmuş finansal krizlerin yetkin bir fotoğrafını çekmesiyle çok önemli.
Künye: Zygmunt Bauman – Borçlu Zamanlarda Yaşamak: Citlali Rovirosa-Madrazo ile Söyleşi, çeviren: Akın Emre Pilgir, Ayrıntı Yayınları, inceleme, 240 sayfa, 2019
Kadınların her biri erkeklerce ve erkekler için biçimlendirilen bir dünyada yolunu bulmaya çalışıyor.
Başka bir deyişle, dünya, erkeklerin etrafında dönüyor.
Birkaç örnek:
Catherine Mayer bu kitabında, cinsiyet eşitliğinin aslında nasıl erkeklerin de lehine olduğunu açık bir biçimde ortaya koyuyor ve toplumsal cinsiyet açısından gerçek bir eşitliğin yaratılacağı bir dünyanın özünde herkesin menfaatine olacağını çarpıcı örnekler eşliğinde gösteriyor.
Mayer, girift teorik tartışmalar hiç girmeden, bugünün dünyasında eşitsizliğin bertaraf edileceği bir yaşamın olanakları üzerine düşünüyor.
Deniz ekolojisi alanının önde gelen isimlerinden olan Sargun Tont, Amerika’nın yanı sıra Türkiye’de de uzun yıllar üniversitelerde dersler verdi.
Tont bunun yanı sıra, Atlas ve TÜBİTAK Bilim Teknik dergilerinde yazarlık yapmış, ayrıca şimdiye kadar ‘Sulak Bir Gezegenden Öyküler’, ‘Nereden Geliyorsun?’ ‘Kuzeyden’ ve ‘Uçun Kuşlar Uçun’ adında dört kitap da yayımlamış.
‘Solucanlara Piyano Çalan Adam’ ise, Tont’un bir bilim insanı olarak biriktirdiklerini bize sunuyor.
Sanat ve edebiyatın da bilim kadar önemli olduğuna inanan Tont, buradaki yazılarında, bilim dünyasından ve bilim tarihinden çok enteresan ve aydınlatıcı bilgiler ile doğa aşkı, edebiyat, sanat ve müzik gibi konularda keyifle okunacak metinlerini sunuyor.
Kitap boyunca, bilim ve futbol arasında ne gibi bir ilişki var, sanatkâr mikroplar nedir, şarabın kültürel ekolojisi ne anlama geliyor, kurtarıcı robotlar neler yapabilir, Darwin’in en çok takdir ettiği hayvanlar hangileriydi, Eric Kandel’in Nobel Ödülü’ne uzanan sıra dışı yaşamı nasıldı ve bunun gibi pek çok ilginç konuya denk geliyoruz.
“Benim için bir lokma ve bir hırka kâfidir. Basit çobanlarım ile aynı yiyeceği yer, aynı paçavraları giyerim.”
Cengiz Han böyle diyerek Taoist simyacı Ch’ang Ch’un ve müritlerini otağına davet etmişti.
Bunun üzerine Ch’ang Ch’un ve müritleri, 1221-1224 yılları arısında Türkistan’ı gezmişlerdi.
İşte bu seyahatin izlenimlerini sunan ‘Cengiz Han’ın Ölümsüzlük Arayışı’, muazzam bir tarihsel kaynak olarak elimizde duruyor.
Kitapta,
Pek çok Türk boyunun gelenekleri ve görenekleri hakkında ilginç bilgiler sunmasıyla da önem arz eden kitap, Türkistan’ın tarihî coğrafyasına ışık tutmasıyla da çok değerli.
Kimilerine göre tarihin en büyük canilerinden, kimilerine göreyse tarihin en büyük kahramanlarından, gerçekte ise tarihin gelmiş geçmiş en büyük efsanelerinden olan Gaius Iulius Caesar’ı bu kadar ünlü yapan özellikleri nelerdi?
Philip Freeman’in bu şahane biyografisi, Caesar’ın sıra dışı hayatını baştan sona kat ediyor ve onun, hem yetenekleri hem de çelişkileriyle sağlam bir portresini çiziyor.
Caesar’ın hayatı üzerinden Antik Roma tarihini aydınlatmasıyla da sevilerek okunacağını düşündüğümüz kitabın sürprizli ve heyecanlı bir üsluba sahip olduğunu da belirtmeliyiz.
Freeman, Caesar’ı tarihin en önemli kişiliklerinden biri yapan özellikleri tartışırken, onun general olarak hangi vasıflara sahip olduğunu ve hatip, yazar, strateji ustası bir siyasetçi olarak bu yeteneklerini nasıl geliştirdiğini de gösteriyor.
Caesar’ın buradaki hikâyesinde, kendisinin çağdaşları olan Marius, Sulla ve Pompeius gibi generallerle, hatip ve hukukçu Cicero ile Marcus Antonius ve Octavius gibi Roma’nın en meşhur kişilikleri de çıkıyor.
Kitapta, Caesar’ın Mısır kraliçesi Kleopatra’yla yaşadığı dillere destan aşkın da ihmal edilmediğini ayrıca belirtelim.
Boğaziçi Üniversitesi’nde akademik bir birim olarak kurulan Nâzım Hikmet Kültür ve Sanat Araştırma Merkezi tarafından hazırlanan ‘Şiir Dünyadan İbaret’, Nâzım Hikmet şiirini çok yönlü bir bakışla irdeliyor.
Kitapta,
Üç bölüme ayrılan kitabın ilk yazıları, Nâzım Hikmet’in son dönem şiirlerine odaklanıyor.
Kitabın ikinci bölümü, Nâzım Hikmet’in çok yönlü bir sanatçı oluşuna ve farklı türlerdeki üretimine odaklanan yazılardan oluşuyor.
Kitabın son bölümü de, Nâzım Hikmet’in Türkçe şiire etkisi meselesi etrafında şekillenen ve birbiri ile konuşan üç makaleden oluşuyor.
Kitaba katkıda bulunan isimler ise şöyle: Veysel Öztürk, Erkan Irmak, Murat Gülsoy, Fakiye Özsoysal, Esra Dicle, Kenan Behzat Sharpe, Zeynep Uysal, Yalçın Armağan ve Oğuz Makal.
Yunanistan’ın dünya edebiyatına armağan ettiği büyük yazarlardan Nikos Kazancakis, 1920’lerin sonunda İspanya’yı, ülkede trajik iç savaş yaşanmadan önce ziyaret etmişti.
Yazarın bu sıra dışı coğrafyadaki izlenimlerini sunan, bizde daha önce yayımlanan, fakat uzun zamandır temin edilemeyen kitabı ‘İspanya, Yaşasın Ölüm’, şimdi yeni baskısıyla raflardaki yerini aldı.
Kazancakis lirik bir bakışla, yüzyıllar boyunca egemenliğini sürdürmüş bir imparatorluğun ardında bıraktığı İspanya’daki sıradan insanın dünyasını, ülkenin özgün coğrafyasını ve pek çok halkın katkıda bulunduğu renkli ve zengin kültürünü anlatıyor.
Yazar, bu dönemde büyük bir varoluş krizi yaşayan İspanya’yı bir yüzü mahzun ve hayalperest Don Quijote’a, diğer yüzü de şen ve pragmatist Sancho Panza’ya benzetiyor ve İspanyol toplumunu tezatları, güzellikleri ve onuruyla anlatıyor.
Guderian, Manstein, Rundstedt, Student, Thoma, Bayerlein, Senger, Manteuffel, Heinrici, Kleist, Tippelskirch, Westphal, Blumentritt…
Bu kitapta, Hitler iktidarının önde gelen Alman general ve mareşalleri B. H. Liddel Hart’a enteresan açıklamalarda bulunuyor.
İkinci Dünya Savaşı’nı Alman ordusunun gözünden anlatmasıyla büyük önem arz eden çalışma,
Alman Silahlı Kuvvetleri’nin savaşın ilk safhasında kazandığı beklenmedik zaferleri ve bunu takip eden süreçte Almanya’nın yaşadığı büyük çöküşün nedenlerini aydınlatmasıyla önemli.
Kitapta,
Askerî tarih ve strateji konularına ilgi duyanların severek okuyacağı bir kitap.
Künye: B. H. Liddel Hart – Hitler’in Generalleri Konuşuyor: Askerî Hadiselere İlişkin Kendi Anlatımlarıyla, Alman Generallerin Zafer ve Yenilgileri 1939-1945, çeviren: Selçuk Uygur, Kronik Kitap, tarih, 528 sayfa, 2019
Dipnotski 