Charles Darwin – Sayfa 3

Jonathan Silvertown – Darwin’le Akşam Yemeği (2018)

Tat ve koku alma duyularımızın nasıl evrimleşti?

Peki, evrim, deniz ürünlerinden baharatlara, yeme kültürümüze nasıl yön verdi?

İşte bizi bir akşam yemeği sofrasına konuk eden Jonathan Silverton’ın bu özgün kitabı, evrimin yeme ve içme üzerine etkileri hakkında ufuk açıcı bir çalışma.

Yediğimiz her şeyin evrime dayanan bir geçmişi var.

Süpermarketlerdeki rafların her biri evrimin ürünleriyle dolu, ancak süt ürünlerinin üzerinde yer alan etiket bunu bize Jura Devri’nden kalma son kullanma tarihleriyle hatırlatmaz ya da meyve sebze reyonundaki etiketler, mısırın Kolomb öncesi dönemde Amerikalılar tarafından 6000 yıl boyunca yapay seçilime uğratıldığı gerçeğini açığa vurmaz.

Başka bir deyişle Silvertown’ın burada çok açık bir şekilde ortaya koyduğu gibi, her alışveriş listesi, her yemek tarifi, her menü ve yemek pişirmek için kullandığımız her malzeme, evrimci anlayışın babası Charles Darwin’le akşam yemeğine üstü kapalı bir davettir.

Silverton’ın kitabında yanıt aradığı kimi sorular şöyle:

Kabuklu deniz hayvanlarının tüketilmesi de 70 bin yıl önce Afrika kıtasından göç eden küçük insan gruplarının hayatlarını sürdürmelerine nasıl olanak tanıdı?
Tarım, günümüz beslenme düzeninin temelini nasıl oluşturdu?
Bitkilerin ve diğer besinlerin kimyasal özelliklerine tepki vermemize olanak tanıyan tat ve koku alma duyularımızın nasıl evrimleşti?
Yetiştirdiğimiz mahsullerin evrimleşme sürecinde izlediği rotalar nelerdir?
Kendimizi tatlılarla şımartmamız şeker ve yağ tüketmeye yönelik ilkel arzularımızı tatmin etmeye mi yönelik?
Yiyeceklerimizi paylaşmanın altındaki evrimsel etken nedir?
Yiyeceklerin geleceği ne olacak, genetik modifikasyon yiyeceklerin evrimleşmesi konusunda nasıl bir rol oynuyor?

Künye: Jonathan Silvertown – Darwin’le Akşam Yemeği: Evrim Yeme İçmeyi Nasıl Etkiler?, çeviren: Can Evren Topaktaş, Kolektif Kitap, bilim, 293 sayfa, 2018

George Levine – Darwin Sizi Seviyor (2009)

George Levine ‘Darwin Sizi Seviyor’da, okuyucuya derinlikli ve çok yönlü bir Darwin yorumu sunuyor.

Fakat buradaki yorumun, evrim teorisinden çok, Darwin’i kişisel yönleriyle ele alıyor olması, kitabı ilgi çekici kılan başlıca unsur.

Levine, Darwin hakkındaki kilit nitelikteki toplumsal tartışmalardan bazılarını tanıtarak, Darwin’e yöneltilen ana suçlamaları ortaya seriyor.

Levine’in bu tartışma ve suçlamalardan yola çıkarak ulaştığı nokta; yaşadığı zamanın önyargılarından muaf olmayan ama bilimsel zihniyeti ve açık fikirliliğiyle bunları aşabilen doğa bilgini bir Darwin’dir. Yazar, hayatıyla biliminin iç içe olduğu, müşfik bir doğa âşığının portresini sunuyor.

Künye: George Levine – Darwin Sizi Seviyor: Doğal Seçilim ve Dünyanın Yeniden Büyülenmesi, çeviren: Erkal Ünal, Metis Yayınları, bilim, 328 sayfa

Kolektif – Dünü ve Bugünüyle Evrim Teorisi (2009)

Bilindiği gibi 2009 yılı, modern biyolojik evrim kuramının kurucusu İngiliz doğa bilgini Charles Darwin’in doğumunun 200., Darwin’in evrim kuramını anlattığı ‘Türlerin Kökeni’nin yayımlanmasının ise 150. yıldönümü.

Bütün dünyada “Darwin Yılı” olarak kutlanan 2009’da yayımlanan ‘Dünü ve Bugünüyle Evrim Teorisi’ başlıklı bu kapsamlı çalışma, evrime, evrim tartışmalarına ve Yaratılışçılık’a odaklanan yazıları bir araya getiriyor.

Dünü ve bugünüyle evrim kuramı, yaşamın oluşumu, maymundan insana geçişte emeğin rolü, teori ve ideoloji olarak evrim, adaptasyoncu program, evrensel Darwinizm, evrimci psikoloji, Yeni Yaratılışçılık ve Türkiye’de evrim, eğitim ve Yaratılışçılık, yazıların odaklandığı konulardan birkaçı.

Kitap, neo muhafazakârlığın iktidarda olduğu bugün, Darwin’i ve kuramını dogmalardan arındırarak, eksiksiz bir biçimde savunuyor.

Künye: Kolektif – Dünü ve Bugünüyle Evrim Teorisi, editör: Kenan Ateş, Evrensel Basım Yayın, bilim, 336 sayfa

Stephen Jay Gould – Yaşamın Tüm Çeşitliliği (2009)

Zoolog, jeolog ve Darwin yorumcularından Stephen Jay Gould ‘Yaşamın Tüm Çeşitliliği’nde, insan evrimi konusu üzerinden ilerleme mitosunu irdeliyor.

İnsanın ne yaratılışın tacı, ne de evrimin doruğu olduğunu söyleyen Gould’a göre insan, “evrimin devasa soykütük ağacındaki önemsiz küçücük bir dal”dan başka bir şey değildir.

Bilim adamına göre çokhücreli yaşam biçimleri, balıklar, kuşlar, memeliler ve hatta insan, karmaşık olgular olmalarına rağmen, bir tesadüfün sonucunda oluşmuşlardır.

Yazar buradan hareketle, insanın, evrimin kaçınılmaz bir sonucu olmadığını; karmaşıklığın artışı ile ilerlemenin de, evrimin temel karakteristikleri olmadığını savunuyor.

Künye: Stephen Jay Gould – Yaşamın Tüm Çeşitliliği, çeviren: Rahmi G. Öğdül, Versus Kitap, bilim, 315 sayfa

Martin Brasier – Darwin’in Kayıp Dünyası (2018)

Kambriyen patlaması öncesi hayvan yaşamı hakkındaki kanıtları ortaya koyamaması, Darwin’in evrim teorisini geliştirirken karşı karşıya kaldığı en büyük çıkmazdı.

Literatüre “Darwin’in İkilemi” olarak geçen bu durumun, bir nevi evrim teorisinin “kutsal kase”si haline geldiğini söylersek abartmış olmayız.

İşte Martin Brasier da, tamı tamına Kambriyen patlaması öncesinde yaşamış canlı türlerine ait fosilleri aramasıyla bu konuda çok önemli bir çalışmaya imza atmış.

Karayip’ten Sibirya’ya uzanan bu yolculuğunun hikâyesini ve bu yolculuğunun sonuçlarını bizimle paylaşan Braiser, hayvan yaşamı evriminin kayıp halkasının izini sürüyor.

Braiser “Darwin’in İkilemi”ne dair bulduğu çözümü, bugünün canlı çeşitliliğinin karmaşık yapısı ve bu canlı yaşamın kökenleri konusundaki aydınlatıcı bilgiler eşliğinde bize sunuyor.

Künye: Martin Brasier – Darwin’in Kayıp Dünyası, çeviren: Cansın Kap, Kolektif Kitap, bilim, 272 sayfa, 2018

Janet Browne – Charles Darwin, Türlerin Kökeni (2008)

Bilim tarihçisi ve biyografi yazarı Janet Browne bu kitabında, şimdiye kadar yazılmış en büyük bilimsel kitaplardan olan Charles Darwin’in ‘Türlerin Kökeni’nin öyküsünü anlatıyor ve onun günümüzdeki önemini açıklıyor.

Browne, kitabın 1859 yılında yayınlanmasının ardından tüm dünyayı nasıl şoka uğrattığını, beraberinde ne tür düşünsel, toplumsal ve dinsel dönüşümler yarattığını anlatıyor.

Browne çalışmasında, kitabın başlangıç aşamalarını, Darwin’in türlerle ilgili teorisini, kitabın yayınlanmasını, kitap yayınlandıktan sonraki Viktoryen dönemde kopan tartışmaları ve nihayet ‘Türlerin Kökeni’nin günümüz dünyasına nasıl bir miras bıraktığına kafa yoruyor.

Künye: Janet Browne – Charles Darwin, Türlerin Kökeni, çeviren: Orhan Düz, Versus Kitap, anlatı, 161 sayfa

Andrea Wulf – Doğanın Keşfi: Alexander von Humboldt’un Yeni Dünyası (2017)

Charles Darwin’i de derinden etkilemiş Alman doğa bilimci ve kâşif Alexander von Humboldt için kapsamlı, zengin bir biyografi.

Kitapta,

von Humbolt’un doğduğu çevre,
Eğitim yılları,
Botanik ve coğrafya alanındaki çalışmaları,
Çok sayıda keşfe imza attığı Güney Amerika yolculuğu,
Ve Casiquiare Kanalı’nı keşfedişi gibi birçok konu ele alınıyor.

Charles Darwin, Thomas Jefferson, Simon Bolivar, Henry David Thoreau ve John Muir gibi isimlerin von Humbolt’tan nasıl etkilendiklerinin de irdelendiği kitapta, von Humbolt’un Amerika, Venezuela ve Rusya seyahatlerine ait haritalar da bulunuyor.

Kitap, böylesi büyük bir bilim insanının hayatına daha yakından bakmak, ayrıca kendisinin çığır açan bilimsel çalışmalarına vakıf olmak açısından kaçırılmayacak bir fırsat.

Künye: Andrea Wulf – Doğanın Keşfi: Alexander von Humboldt’un Yeni Dünyası, çeviren: Emrullah Ataseven, Ayrıntı Yayınları, biyografi, 560 sayfa

Charles Darwin – Otobiyografi (2017)

Bilindiği gibi, Charles Darwin’in otobiyografisi, ölümünden beş yıl sonra, yani 1887’de yayımlanmıştı.

Fakat yayımlandıktan uzun bir süre sonraya kadar kitap, yoğun bir sansüre maruz kalmış, Darwin’in ailesinin girişimleriyle sansürden arındırıldıktan sonra, 1969’da yeniden basılmıştı.

Bu kitap, Darwin’in düşünsel ve bilimsel dönüşümünün belli başlı duraklarına dair çok önemli ayrıntılar barındırmasıyla büyük öneme sahip.

Darwin’in yaşlılık döneminde yazdığı otobiyografisi, hayatı ve eserleriyle ilgili düşüncelerinin kapsamlı bir dökümü.

Victoria döneminin düşünsel seyrini değiştiren Darwin’in otobiyografisi, keşifleriyle gösteriş yapmayan, yerleşik inançlarla yüzleşirken tümüyle araştırmalardan ve derin kavrayışlardan hareket eden bir bilim insanının portresini sunmasıyla da, altın değerinde.

Darwin’in kişiliğini, aile ilişkilerini, eğitimini, bilim adamlığını ve felsefeyle ilişkisini merak eden her okura fazlasıyla hitap edecek bir kitap.

Künye: Charles Darwin – Otobiyografi, hazırlayan: Nora Barlow, çeviren: Serda Brauns, Pinhan Yayıncılık, otobiyografi, 232 sayfa

Daniel C. Dennett – Darwin’in Tehlikeli Fikri (2014)

Evrim anlayışı ile hayatın anlamını tartışan bir kitap.

Darwinci Devrimi genel anlamda ele alarak çalışmasına başlayan Daniel C. Dennett, bu kuramın, ayrıntılarını bilenlerin dünyasını nasıl değiştirebileceğini gösteriyor.

Dennett devamında ise, Darwin’in temel fikri olan evrim olgusunu algoritmik süreç şeklinde ele alarak onun hakkındaki yanlış anlamaları açıklığa kavuşturuyor.

Darwinci düşüncenin önünü açtığı bazı çarpıcı bakış açılarını da ele alan yazarın kitabı, Evrim kuramına karşı çıkan kimi biyologların, Darwin’in fikrini çürütmek yerine onu nasıl daha da güçlendirdiğini ortaya koymasıyla önemli.

Künye: Daniel C. Dennett – Darwin’in Tehlikeli Fikri, çeviren: Aybey Eper ve Bahar Kılıç, Alfa Yayınları, bilim, 683 sayfa

Michael White ve John Gribbin – Darwin (2008)

DARWIN, Michael White ve John Gribbin, çeviren: Yelda Türedi, İnkılap Kitabevi, biyografi, 320 sayfa

Michael White ve John Gribbin’in ‘Darwin’i, ‘Bilim Dünyasından Bir Hayat’ alt başlığını taşıyor. Kitap, Charles Darwin’in çocukluğundan, evrim teorisini kurmaya başladığı döneme ve yaşlılığına kadar olan yaşamının izini sürüyor. Darwin’in edebiyata hayran olduğu; Viktoryen gelenekten geldiği; kitaplarının basımları öncesinde yaptığı son dakika değişikliklerle yayıncıları adeta bezdirdiği; bir biyolog, bir paleontolog olarak sayısız araştırmalarda bulunduğu, kitaptan öğrendiğimiz ilginç konulardan bazıları. White ve Gribbin’in çalışmasında dikkat çeken bir detay da, Darwin’in evrime getirdiği radikal yorumun da izini sürmeleri. Yazarlar, Darwin’in doğal seleksiyon ve evrim hakkındaki düşüncelerinin etkisini ve Darwinizmin modern bilimsel düşünceyi nasıl şekillendirdiğini serimliyor.