Kategori: Anı

Recep Memişoğlu – Kivamini Tutturamaduk (2019)

“Deniz her vuruşunda dalgalarını duvara

Aldı haykırışların bir parçasını da

Aldı götürdü

Yaydı Karadeniz’e”

Bu dizeler, kendisi de zamanında Karadeniz’de devrimci faaliyetler içinde yer almış İbrahim Karaca’ya ait.

Recep Memişoğlu’nun kaleme aldığı ‘Kivamini Tutturamaduk’ ise, Rize’deki 1980 öncesinde devrimci duygularla yola çıkmış gençlerin hikâyesini anlatıyor.

Recep Memişoğlu’nun devrimci mücadelesi, Pazar’da Halkevi yönetimine girmesiyle hareketlenir.

Memişoğlu bu dönemde Dev-Genç, Devrimci Yol ile militan düzeyde ilişki kurar.

1981 yılının Ocak ayında Çamlıhemşin Kale köyünden 10 yoldaşıyla birlikte yakalanır.

Örgüt üyeliğinden 15 yıl ceza alan Memişoğlu, normal hayatına ancak 1988’de başladı.

İşte Memişoğlu’nun elimizdeki anıları, bu inişli çıkışlı olayların kapsamlı bir dökümünü sunuyor.

Kitap, Rize bağlamında Karadeniz’de devrimci mücadelenin ilgi çekici bir fotoğrafını çekmesiyle büyük öneme haiz.

Memişoğlu anlatımını, mücadeleye katılmış sıra dışı insanların hikâyeleri ve bu süreçte yaşanan ilginç olaylarla harmanlamış.

Rize’nin devrimci geçmişini aydınlatan bu tanıklık, Rize başta olmak üzere Karadeniz’e bambaşka bir çerçeveden bakmak için çok iyi bir fırsat.

  • Künye: Recep Memişoğlu – Kivamini Tutturamaduk, Ayrıntı Yayınları, siyaset, 176 sayfa, 2019

Kolektif – Bilge Karasu Aramızda (2019)

Son zamanların en güzel haberlerinden biri elimizdeki kitap.

Bilge Karasu’nun anısına bir armağan olarak hazırlanmış ‘Bilge Karasu Aramızda’ ilkin 1997’de yayımlanmış, uzun zamandır da hiçbir yerde bulunamıyordu.

Şimdi yeni bir baskıyla raflardaki yerini alan kitap, Karasu’nun öğrencilerinin, eleştirmenlerin ve dostlarının kendisi hakkında kaleme aldıkları yazılardan oluşuyor.

Bilge Karasu, 1950’li yılların başından bugüne edebiyatımızı ve düşünce dünyamızı etkilemeye devam ediyor.

Bu etkiyi, genç kuşaklar üzerinde de görmek mümkün.

Bir yönüyle bu genç okur kitlesini hedefleyen kitap, Karasu’nun zengin edebi ve düşünsel dünyasını bir kez daha gözler önüne sermesiyle altın değerinde bir çalışma.

Kitap, ‘Seslenişler, Anılar, İzler’, ‘Çağrışımlar’ ve ‘İncelemeler, Değinmeler, Yorumlar’ başlıklı üç bölümden oluşuyor.

Kitaba katkıda bulunan isimler ise şöyle: Mustafa Arslantunalı, Füsun Akatlı, Nezihe Meriç, Sıtkı M. Erinç, Oruç Aruoba, Cüneyt Türel, Tomris Uyar, Selim İleri, Mehmet H. Doğan, Talat Sait Halman, Barış Pirhasan, Hasan Cemaleddin Gürpınar, Nil Kara, Alain Mascarou, Balkan Naci İslimyeli, Gündüz Vassaf, Ülker Gökberk, Güven Turan, Enis Batur, Doğan Hızlan, İskender Savaşır, Nurdan Gürbilek, İoanna Kuçuradi, Hamdi Bravo ve Türker Armaner.

  • Künye: Kolektif – Bilge Karasu Aramızda, hazırlayan: Füsun Akatlı ve Müge Gürsoy Sökmen, Metis Yayınları, edebiyat inceleme, 288 sayfa, 2019

Aziz Nesin – Tek Ciltte Aziz Nesin (2015)

Türkiye edebiyatının önde gelen isimlerinden Aziz Nesin’in yapıtlarından geniş bir seçki, bu kitapta.

Nesin’in kısa biyografisiyle açılan kitap, her biri yazarın dünyasına farklı birer pencere açan mektup, anı, deneme, öykü, söyleşi, makale, eleştiri/sanat yazıları, roman, oyun, şiir, gezi yazıları, çocuk kitapları ve masallar barındırmakta.

  • Künye: Aziz Nesin – Tek Ciltte Aziz Nesin, editör: Çiğdem Uğurlu, Everest Yayınları

Ufuk Bektaş Karakaya – Bitmeyen Sürgün (2015)

12 Eylül 1980 darbesinden sonra Avrupa’da siyasi mülteci olan sosyalistlerin yaşadıkları, bu kitabın konusu.

Bunlardan biri olan Ufuk Bektaş Karakaya, hem siyasi mültecilerin sürgündeki yoksunluklarını ve sol örgütlerin sekter uygulamalarını samimi bir şekilde dile getiriyor hem de Türkiyeli sosyalist hareketlerin Avrupa’daki örgütlenme çalışmalarını aydınlatıyor.

  • Künye: Ufuk Bektaş Karakaya – Bitmeyen Sürgün, İletişim Yayınları

Nurettin Peker – Tüfek Omza (2009)

Akıcı bir üslupla kaleme alınan ‘Tüfek Omza’, Balkan Savaşları’ndan Kurtuluş Savaşı’na, hayatı ateş hattında geçen Nurettin Peker’in anılarından oluşuyor.

Peker, Küçük Zabit Mektebi’nden mezun olur olmaz Balkan Savaşları’na katılır.

Onun mücadelelerle dolu hayatında bu savaş önemli bir durak olur.

Zira bundan sonra Peker, Çanakkale Savaşı’na katılır ve buradan ağır yaralı olarak geri döner. Ardından, Irak Cephesi’nde İngilizlere esir düşer ve Hindistan’daki esir kampına gönderilir.

Esaretten sonra Anadolu’ya geçen Peker, Kurtuluş Savaşı’na katılır.

Yazarın elimizdeki anıları, yakın tarihin en önemli olaylarına dair tanıklığını sunmasıyla çok değerli bir tarihi belge.

  • Künye: Nurettin Peker – Tüfek Omza, hazırlayan: Orhan Peker ve Hilal Akkartal, Doğan Kitap, anı, 445 sayfa

Ernst Christoph Döbel – Bir Faytoncunun Serüvenleri (2015)

Saksonyalı Faytoncu kalfası Ernst Christoph Döbel, bildiğimiz anlamda bir faytoncu olmayı reddeden, özgür ruhlu ve başka dünyalara meraklı karakterlerdendi.

Bu kitap, Döbel’in Saksonya’dan İskenderiye’ye uzanan maceralarla dolu uzun seyahatine dair anılarını sunuyor.

Seyahat masraflarını araba tamiratı yaparak çıkaran Döbel, Viyana’dan Belgrad’a, İstanbul’dan Edirne’ye, İzmir’den Kudüs ve Mısır’a uzanan maceralarla dolu bir yolculuğa çıkmış.

  • Künye: Ernst Christoph Döbel – Bir Faytoncunun Serüvenleri, çeviren: Christina Schnettger, Say Yayınları

Anna Grosser Rilke – İstanbul’da Bir Hoş Sada (2009)

Şair Rainer Maria Rilke’nin kuzeni Anna Grosser Rilke, 19. yüzyılın en ünlü kadın konser piyanistlerinden biriydi.

Avrupa saraylarında konserler veren Rilke’nin yolu, beklenmedik bir biçimde İstanbul’a düşecek ve Osmanlı sarayında müzik icra etmeye başlayacaktır.

Sarayda ve hanedan mensuplarının konaklarında konserler veren Rilke, eşinin ölümüyle, onun kurduğu haber ajansının yönetimini üstlenir.

Birinci Dünya Savaşı’nın sonunda, ülkedeki Almanlar ve Avusturyalılarla birlikte sınır dışı edilen Rilke, 1930’ların sonlarında, hem yüzyıl öncesinin İstanbul’una hem de dönemin Avrupa müzik dünyası hakkında altın değerinde olan elimizdeki anılarını kaleme almış.

  • Künye: Anna Grosser Rilke – Avrupa Saraylarından Yıldız’a İstanbul’da Bir Hoş Sada, çeviren: Deniz Banoğlu, İş Kültür Yayınları, anı, 315 sayfa

Terri Cheney – Manik (2009)

Terri Cheney bu ilginç kitabında, kendi hikâyesinden yola çıkarak manik depresyonu anlatıyor.

Hayatı boyunca yaşadığı manik depresyon, karmakarışık ve önceden kestirilemez oluşuyla Cheney’i farklı istikametlere götürmüş.

Kitabını anı-roman tarzında kaleme alan yazar, bu hastalığın bir insanın hayatını nasıl altüst ettiğini gözler önüne sermesiyle, sadece bu hastalığı olanlara değil, onların aile ve yakınlarına, iş arkadaşlarına ve çevresine, hatta bu konuda uzmanlık düzeyinde çalışanlara, hastalığı anlamaları konusunda rehber nitelikte bir çalışmaya imza atmış.

Cheney, hastalığın belirtilerinin hasta için taşıdığı anlamı, dışarıdan bakanlara tuhaf gelen davranışlara neden olan süreçleri akıcı, rahat bir üslupla okurlara sunuyor.

  • Künye: Terri Cheney – Manik, çeviren: Yıldız Temürtürkan, Minima Yayınları, anı, 245 sayfa

Murat Derin – İnci Çayırlı’nın Anıları (2015)

Türk musikisine büyük katkılarda bulunmuş İnci Çayırlı’nın, Türkiye’nin yakın tarihine ve memleketin sanat camiasına ışık tutan anıları.

İstanbul’un kozmopolit semtlerinden Kuzguncuk’ta geçen çocukluk, eski İstanbul’un zarif insanları, aynı sahnenin paylaşıldığı pek çok sanatçı ve bestekâr, Çayırlı’nın samimi anlatımından bize yansıyanlar.

  • Künye: Murat Derin – İnci Çayırlı’nın Anıları, Pan Yayıncılık

Ahmet Tuncer Sümer – Adsız Kahramanlar (2018)

Gülay Ünüvar (Özdeş), Hüseyin İnan, Sinan Cemgil, Yusuf Aslan, Taylan Özgür, Alpaslan Özdoğan, Kadir Manga ve Tuncer Sümer’le birlikte THKO’nun (Türkiye Halk Kurtuluş Ordusu) kuruluş çalışmalarına katılır ve ilk kurucuları arasında yer almış bir isimdir.

Ayrıca Ünüvar, ODTÜ’deki öğrenciliği sırasında hem uzun bir süre ODTÜ Sosyalist Fikir Kulübü (SFK) içinde farklı çalışmalarda bulunur hem de uzun sürmese de Türkiye İşçi Partisi’nin de (TİP) üyesi olur.

İşte bu kitap, Ünüvar’ın öğrencilik yılları ile THKO dönemine ilişkin anılarından oluşuyor.

Ünüvar burada, bu döneme ilişkin anılarını bizimle paylaşırken, aynı zamanda o dönemde mücadelenin içinde bulunmuş, adı sanı bilinmeyen pek çok adsız kahramanı karşımıza çıkarıyor.

Böylece çalışma, Türkiye yakın tarihinin çok yakıcı bir döneminde yaşananlara ışık tuttuğu gibi, söz konusu adsız kahramanları da okurlarına bir kez daha hatırlatmasıyla çok önemli.

  • Künye: Ahmet Tuncer Sümer – Adsız Kahramanlar: Gülay Ünüvar (Özdeş) Kitabı, Ayrıntı Yayınları, biyografi, 208 sayfa, 2018