Kategori: Bilim

John S. Allen – Obur Zihin (2018)

John Allen, evrimsel biyoloji alanında çalışan bir antropolog.

Bu ilgi çekici kitap ise, yeme ve düşünme biçimimizin tarihsel gelişimini, başka bir deyişle, yiyeceklerle ilişkimizin evrimini zengin ayrıntılar eşliğinde araştırıyor.

Allen,

  • Fastfood kültürünün egemen olduğu Amerika’da, bugün yavaş da olsa damak tadının ve mutfak kültürünün nasıl geliştiğini,
  • Çıtır yiyecekleri yememizin altındaki nedenleri,
  • Yiyeceklerin hayatımızdaki yerinin, neden yalnızca bunların kalori ve besin değerlerinin çok ötesinde olduğunu,
  • Ve bunun gibi birçok aydınlatıcı konuyu irdeliyor.

‘Obur Zihin’, modern biyoloji ve evrimi harmanlayarak yiyeceklerin tarihsel ve kültürel olarak nasıl dönüştüğünü ortaya koymasıyla önemli.

  • Künye: John S. Allen – Obur Zihin: Yiyeceklerle İlişkimizin Evrimi, çeviren: Erdem Gökyaran, Yapı Kredi Yayınları, yemek kültürü, 264 sayfa, 2018

Carl Sagan ve Ann Druyan – Atalarımızın Gölgesinde (2015)

İnsan olmak ne demektir?

Niye başka türlü değiliz?

Carl Sagan ve Ann Druyan’ın birlikte kaleme aldıkları bu kitap insanoğlunun derin geçmişinin, kökenlerimizi oluşturan adımların izini sürüyor.

Yeryüzündeki hayatın tarihi, evrim süreci, bu gezegendeki diğer varlıkların doğası, gelecekte doğayı ve insanlığı bekleyen olası tehditler konularında aydınlanmak isteyenlere.

  • Künye: Carl Sagan ve Ann Druyan – Atalarımızın Gölgesinde, çeviren: Ayça Türkkan, Say Yayınları

James Gleick – Zaman Yolculuğu (2018)

Zaman yolculuğu, insanlığın en büyük ütopyasıdır.

Ezelden beridir bilimden edebiyata pek çok alanın konusu olagelmesinin en büyük nedeni de budur.

Ünlü bilim yazarı James Gleick de, zamanda yolculuk sevdamızın peşine düşüyor ve bu ütopyanın sinemadan gündelik hayata, fizikten edebiyata uzanan yolculuğunu ayrıntılı bir bakışla ortaya koyuyor.

Gleick bununla da yetinmeyerek, okurlarını zamanın anlamı, bilinç, bellek, yaşam, ölüm, geçmiş, gelecek, şimdi, uzayzaman ve dördüncü boyut gibi ufkumuzu genişletecek konular üzerine de derinlemesine düşünüyor.

Geçmiş değiştirilebilir mi?

Peki, geçmişe gidip Hitler’i veya dünyanın başına bela olmuş başka bir diktatörü öldürmek ister miydiniz?

İşte bu kitap, bizi hem böylesi yakıcı sorularla hem de bu soruların olası yanıtlarıyla da karşı karşıya bırakmasıyla ilgi çekici.

  • Künye: James Gleick – Zaman Yolculuğu: Geçmiş, Şimdi ve Geleceğin Kısa Tarihi, çeviren: Aylin Onacak, Koç Üniversitesi Yayınları, bilim, 352 sayfa, 2018

Roger Penrose – Gerçeğin Yolları (2015)

‘Gerçeğin Yolları’, evrenimizin davranışlarını yöneten temel kuralların kapsamlı bir incelemesi.

Roger Penrose, bilimin kökenlerinden sayı türlerine, logaritmalardan uzayzamana, Lagrange denkleminden Kuantum cebirine, ölçüm paradoksundan süpersimetriye, parçacık fiziğinden büyük patlamaya, insanlığın dört bin yıldır giriştiği evren yasalarının eksiksiz bir rehberini hazırlamış.

  • Künye: Roger Penrose – Gerçeğin Yolları, çeviren: Mahir Akkaya, Alfa Yayınları

Vural Arı – Evrenin Gerçekliği (2015)

Albert Einstein, “Evrenin en anlaşılmaz özelliği, onun anlaşılabilir olmasıdır.” demişti.

Bu kitabın yazarı Volkan Arı da, Rölativite’den Kuantum’a uzanarak, sonsuz büyüklüğü, muhteşem güzelliği ve cezbeden gizemiyle evrenin hikâyesini anlatıyor.

‘Rölativiteden Kuantuma Evrenin Gerçekliği’, kâinatın nereden geldiğini ve gerçek doğasının ne olduğunu sorgulamak isteyenler için bir başucu kitabı.

  • Künye: Vural Arı – Rölativiteden Kuantuma Evrenin Gerçekliği, İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları

Douglas R. Hofstadter ve Daniel C. Dennett – Aklın G’özü (2009)

Bilişsel bilim profesörü Douglas R. Hofstadter ile felsefe profesörü Daniel C. Dennett’in kaleme aldığı ‘Aklın G’özü’nde, benlik, ruh, hayaller ve düşünceler, kapsamlı bir şekilde irdeleniyor.

“Ben kimim?”,

“Zihin nedir?”,

“Madde düşünebilir ya da hissedebilir mi?”,

gibi huzur kaçıran soruların yanıtlarını arayan yazarlar, akıl, yapay zekâ, zihin-beden ilişkisi konularındaki felsefi ve bilimsel düşünceleri tartışıyor.

İkilinin bu tartışmayı, edebiyattan bilime, felsefeden bilim-kurguya, evrim kuramından psikolojiye uzanan farklı disiplinler aracılığıyla yapması ise, eseri nitelikli kılan unsurların başında geliyor.

  • Künye: Douglas R. Hofstadter ve Daniel C. Dennett – Aklın G’özü: Benlik ve Ruh Üzerine Hayaller ve Düşünceler , çeviren: Füsun Doruker, Boğaziçi Üniversitesi Yayınları, inceleme, 471 sayfa

Üstün Ergüder – Yükseköğretimin Fırtınalı Sularında (2015)

Yükseköğretim ve sivil toplum denince ilk akla gelen isimlerden olan Üstün Ergüder’den bir dönemin tanıklığı.

Yazar Boğaziçi Üniversitesi deneyimini merkeze alarak Türkiye’de yükseköğretim hayatı, üniversite yönetimi, akademik özgürlük, devlet-toplum-üniversite ilişkileri, küreselleşme ve yüksek eğitim konularını tartışmakta.

  • Künye: Üstün Ergüder – Yükseköğretimin Fırtınalı Sularında, Doğan Kitap

Nils J. Nilsson – Yapay Zekâ (2018)

Yapay zekâ, son zamanların yükselen trendlerinden.

Peki, sıradan okur bu konu hakkında neler biliyor?

Yapay zekâ alanında elli yıllık deneyimi bulunan Nils Nilsson’un bu çalışması, hem içeriden birinin tanıklığını sunmasıyla hem de geniş kapsamıyla bu önemli boşluğu doldurmaya aday.

Karmaşık matematik formülleri ve usanç verici bilgisayar jargonu yerine bol bol grafik sunan kitap, yapay zekâ programlarının nasıl işlediğini anlaşılabilir bir üslupla açıklıyor.

Bilimsel konulara meraklı okurların da, teknik ya da mesleki alanlarda çalışanların da, yapay zekâ araştırmacılarına, öğrencilere ve öğretmenlere de hitap eden çalışma, yapay zekâ çalışmalarının tarihini sunmasıyla da dikkat çekiyor.

Gelecekte yapay zekâ araştırmacılarının bilinçli makineler icat edeceklerine inanan Nilsson, o gün geldiğinde, bu makinelerin bizlerle ve birbirleriyle savaşmasını olanaksız kılacak bir toplumsal düzen inşa etmeyi başarıp başarmayacağımız gibi, yapay zekâ söz konusu olduğunda depreşen kimi endişelerimizi de yanıtlıyor.

  • Künye: Nils J. Nilsson – Yapay Zekâ: Geçmişi ve Geleceği, çeviren: Mehmet Doğan, Boğaziçi Üniversitesi Yayınları, bilim, 695 sayfa, 2018

John Gribbin – Her Şeyin Nedeni (2015)

Peş peşe gelen kozmik olaylar, dünyayı nasıl yaşamaya uygun hale getirdi?

Bir süper yıldızın 600 milyon yıl önce Venüs’le çarpışması ve buna benzer olayların dünyanın gelişimindeki etkilerini araştıran John Gribbin, 13.7 milyar yıl önce Büyük Patlama’dan oluşan, içinde yaşadığımız uzay baloncuğunun destansı hikâyesini anlatıyor.

  • Künye: John Gribbin – Her Şeyin Nedeni, çeviren: Şule Çivi, Alfa Yayınları

Étienne Klein – Evrenin Kökeni Üzerine (2018)

Evren nereden geliyor?

Daha da önemlisi, bir evren olduğu fikri nereden geliyor?

Fizikçi ve bilim felsefecisi Étienne Klein, hakkında çokça tartışma yürütülegelen evrenin kökeni konusunu zengin bir bağlamda yorumluyor.

Modern fiziğin evrenin kökenine getirdiği yorumu oldukça anlaşılabilir bir üslupla açıklayan Klein, konuyu bilimsel olduğu kadar felsefi bir perspektifle de tartışıyor ki, kitabı zengin kılan hususların başında da bu geliyor.

Kitapta,

  • Büyük patlama teorileri,
  • Modern fiziğin, Albert Einstein’ın genel görelilik teorisi ile kuantum teorisini birleştirme çabaları,
  • Büyük patlamanın popüler algıdaki yeri,
  • Evrenin nasıl var olduğu,
  • Ve evrenin başlangıcında ne olduğu gibi önemli konular açıklanıyor.

Künye: Étienne Klein – Evrenin Kökeni Üzerine, çeviren: Ahmet Nüvit Bingöl, Bgst Yayınları, bilim, 149 sayfa, 2018