Bilim – Sayfa 84 – Dipnotski

Alan Sokal ve Jean Bricmont – Son Moda Saçmalar (2012)

SON MODA SAÇMALAR, Alan Sokal ve Jean Bricmont, çeviren: Barış Gönülşen, Alfa Yayınları, bilim, 416 sayfa

Fizik profesörü Alan Sokal ile fizikçi Jean Bricmont’un ‘Son Moda Saçmalar’ı, postmodern düşünce ve onun önemli temsilcileriyle giriştiği hesaplaşmayla, zamanında tartışma yaratmıştı. Her şey, Sokal’ın çağdaş postmodern kuramcıların anlaşılması imkânsız dilini alaya aldığı bir makaleyi, saygın kültür çalışmaları dergisi Social Text’te yayınlamasıyla başlamıştı. Sokal’ın Bricmont’la kaleme aldığı kitap ise tartışmayı daha üst boyutlara taşıyarak, Lacan, Baudrillard, Virilio, Kristeva, Deleuze ve Guattari gibi postmodern kuramcıların matematik ve fizik başta olmak üzere, bilimsel kavramları istismar ettiklerini savunuyor.

Haluk Bingöl (yay. haz.) – Bilgisayar ve Beyin (2012)

BİLGİSAYAR VE BEYİN, yayına hazırlayan: Haluk Bingöl, Pan Yayıncılık, bilim, 540 sayfa

Genişletilmiş ikinci baskısıyla yayınlanan elimizdeki kitap, ilki 1995’te gerçekleştirilen ve daha sonraki yıllarda devamı gelen ‘Bilgi İşleyen Makine Olarak Beyin’ başlıklı toplantılardaki konuşmalardan derlenmiş. Toplantıların amacı, bilgisayar, nöroloji, elektrik, psikoloji, felsefe, beyin cerrahisi, biyomedikal ve radyoloji gibi farklı dalların beyin, bilgisayar, zihinsel gelişim, zihin ve beden arasındaki ilişki, yapay zekâ, bilgi, bilinç, dil ve duygulara yaklaşımlarını ortaya koymak. Popüler üslubuyla da öne çıkan kitap, “bilgi işleyen makine olarak beyin” konusunda aydınlanmak isteyenler için iyi bir kaynak.

Kolektif – Bilimsel Devrimin Başyapıtları (2012)

Uzun soluklu bir çalışmanın neticesi olan elimizdeki nitelikli çalışma, bilim dünyasına önemli katkılarda bulunmuş ve önemini günümüze kadar sürdürmüş eserleri okurlarına sunuyor.

İki bölüme ayrılan kitapta ilkin, Thomas Kuhn, Eric Lerner ve Friedrich Engels imzalı yazılarda, bilimsel devrimi hazırlayan toplumsal koşullar, devrimin içeriği ve tarihsel önemi değerlendiriliyor.

Kitabın omurgasını oluşturan ikinci bölümde de, bilimsel devrimin simgesi olan eserler ile onların Nikola Kopernik, Galileo Galilei, Johannes Kepler, Christiaan Huygens, Isaac Newton ve Charles Darwin gibi yazarları ayrıntılı makalelerle tanıtılıyor.

Künye: Kolektif – Bilimsel Devrimin Başyapıtları, yayına hazırlayan: Ender Helvacıoğlu, Bilim ve Gelecek Kitaplığı, bilim tarihi, 294 sayfa

Ramazan Karakale – Nasıl Başladı? (2012)

NASIL BAŞLADI?, Ramazan Karakale, Grifin Yayınları, bilim, 383 sayfa

Kimya öğretmeni ve yazar Ramazan Karakale ‘Nasıl Başladı?’da, atom ve evren konusunda merak edilen pek çok konuyu aydınlatıyor. Her seviyeden okura hitap eden rehber çalışmada, atomun yapısının nasıl aydınlatıldığı, kuantum kuramının özellikleri, parçacıkların davranışı, eski evren modelleri, İslam Rönesansı döneminde evren anlayışı, Kopernik’le birlikte çığır açan gökyüzü çalışmaları, ışığın bilim dünyasınca anlamlandırılışı, genel görelilik teorisinin doğuş ve gelişimi, evrenin genişlemesinin ne anlama geldiği, Büyük Patlama kuramı ve evrendeki kütle ve enerji durumunun analizi gibi ilgi çekici konular ele alınıyor.

Gemma Edwin Harris (der.) – Küçük İnsanlardan Büyük Sorular… (2012)

KÜÇÜK İNSANLARDAN BÜYÜK SORULAR…, derleyen: Gemma Edwin Harris, çeviren: Şiirsel Taş, Domingo Yayıncılık, bilim, 297 sayfa

Emma Elwin Harris elimizdeki çalışması için, on ilkokulda, yaşları dört ila on iki arasında değişen çok sayıda çocuktan, yanıtını en fazla merak ettikleri soruları sormalarını istemiş. Çalışma, çocukların gönderdikleri sorulara, alanında uzman isimlerin verdikleri yanıtları bir araya getiriyor. Çalışmanın mizah boyutu, uzmanların yanıtlarından ziyade, çocukların sorduğu “Uzay neden pırıl pırıldır?”, “İlk evcil hayvan sahibi kimdi?”, “Arı arıyı sokar mı?”, “elektrik neden yapılmıştır”, “Rüyalar nasıl yapılır?” ve “Neden yetki hep yetişkinlerdedir?” gibi, onların özgün dünyalarından gelen soruların oluşturduğunu söyleyebiliriz.

Marc Giraud – Darwin ve Evrim Teorisi (2012)

DARWIN VE EVRİM TEORİSİ, Marc Giraud, çeviren: Özgü Berksoy, Alfa Yayınları, bilim, 303 sayfa

Marc Giraud ‘Darwin ve Evrim Teorisi’nde, Charles Darwin’in bir hayvanbilimci, bir etolog ve bir çevreci olarak portresini sunuyor. Darwin’in çevresinde her zaman köpeklerin, atların ve çocukların bulunduğunu söyleyen Giraud, çalışmasına, Darwin’in yaşamındaki dönüm noktalarını adım adım izleyerek başlıyor. Darwin’in gözlemlerinden hareketle hayvanların evrimi, güvercinlerde yapay seçilim, organların evrimi, atın ve balinanın ataları, ornitorenk bilmecesi, timsahların cinsiyeti, hayvanlarda cinsel seçilim, aile seçilimi, komik memeliler ve hayvanlarda davranışların evrimi, kitapta yer alan ilgi çekici konulardan birkaçı.

Stephen Jay Gould – Fırtınadaki Kirpi (2012)

FIRTINADAKİ KİRPİ, Stephen Jay Gould, çeviren: Ebru Kılıç, Versus Kitap, bilim, 324 sayfa

Stephen Jay Gould elimizdeki nitelikli çalışmasında, uzmanı olduğu evrim kuramı, jeoloji, biyolojik belirlenimcilik ve sosyobiyoloji gibi alanlarda yazılmış kitaplara odaklanarak konuya dair yürütülen tartışmalara katkıda bulunuyor. Çalışmanın evrimli ilgili ilk bölümünde, Darwinci kuramı şekillendirmeye devam eden görüşleri tartışan Gould, insan doğasına dair başlıca Kartezyen değerlendirmeyi, biyolojik belirlenimcilik kuramını ve bunun siyasi, entelektüel sonuçlarını inceliyor. Gould devamında ise, hayatın olumsallığıyla boğuşmuş dört biyologun, McClintock, Just, Hutchinson ve Thomas’ın hayatını ve eserlerini ele alıyor.

Patricia Fara – Bilim: Dört Bin Yıllık Bir Tarih (2012)

BİLİM: DÖRT BİN YILLIK BİR TARİH, Patricia Fara, çeviren: Aysun Babacan, Metis Yayınları, bilim tarihi, 508 sayfa

Britanyalı bilim tarihçisi Patricia Fara elimizdeki çalışmasında, bilimi kökenleri, etkileşimleri, çığır açan deneyleri, kurumları ve yasalarıyla değerlendiriyor. Fara’nın kitabını ilgi çekici kılan etkenlerden biri, biliminsanlarını dâhiler olarak tanımlayan anlayışı ve bilimsel iktidarı eleştirel bir perspektifle değerlendirmesi. Bilime damga vurmuş Avrupamerkezci yaklaşımı tartışan ve Çin ile İslam uygarlıklarının bilime katkılarını aydınlatan yazar, bilimin ve toplumun bir arada nasıl değiştiğine bakıyor ve bilimi küresel hale getiren mali çıkarları, imparatorluk hırslarını ve akademik girişimleri gözler önüne seriyor.

Steve Stewart-Williams – Darwin Tanrı ve Yaşamın Anlamı (2012)

DARWIN TANRI VE YAŞAMIN ANLAMI, Steve Stewart-Williams, çeviren: İbrahim Hoca, Say Yayınları, inceleme, 391 sayfa

Charles Darwin’in doğal seçilim yoluyla evrim kuramı, kimi muhafazakârlar tarafından, insanları Tanrı’dan uzaklaştırıp ateizme sürüklemeyi amaçlayan bir komplo olarak yaftalandı. Evrimci psikoloji alanında ders veren Steve Stewart-Williams’ın bu kitabı da, evrim kuramının Tanrı’nın varlığı, insan doğası ve genel ahlâk anlayışında ne gibi köklü değişiklikler yarattığını araştırıyor. Biyoloji, psikoloji ve felsefe gibi farklı alanlardan yararlanan yazar, evrim kuramının benimsenmesiyle Tanrı inancının beraber gidip gitmeyeceği ve evrimin, ahlaki açıdan neyin doğru, neyin yanlış olduğunu gösterip gösteremeyeceğini tartışıyor.

Jheni Osman – Dünyayı Değiştiren 100 Fikir (2012)

DÜNYAYI DEĞİŞTİREN 100 FİKİR, Jheni Osman, çeviren: Orhan Düz, Kolektif Kitap, bilim, 398 sayfa

Karmaşık bilimsel konuları, okurları için anlaşılabilir hale getiren bilim muhabiri Jheni Osman ‘Dünyayı Değiştiren 100 Fikir’de, doğal dünyadan teknoloji dünyasına kadar pekçok bilimsel konu ve icadı açıklıyor. Kitapta, dünyanın yaşı, radyokarbon yöntemiyle tarihlendirme, güneş sistemi dışındaki gezegenler, kuantum kuramı, hareket yasaları, radyo dalgaları, türlerin sınıflandırılması, doğal seleksiyon, Mendel kalıtımı, DNA’nın yapısı, antibiyotikler, röntgen cihazı, kök hücreler, klonlama, sıvı kristal ekran (LCD), fiber optik, cep telefonu ve internet gibi hayatı değiştiren çok sayıda kuram ve buluş anlatılıyor.