Kategori: Felsefe

Theodor W. Adorno – Müzik Yazıları (2018)

Theodor Adorno’nun modern müzik sosyolojisi üzerine önemli saptamalar sunan yazıları her açıdan olağanüstüdür.

İşin tuhafı, bu yazılar şu ana dek Türkçeye çevrilmemişti.

İşte bu kitap, bu boşluğu dolduruyor.

“Bir dil olarak müzik katıksız bir ada, dolaysızlığı nedeniyle insan bilgisinin erişimine tamamen kapalı olan, şeyle göstergenin mutlak birliğine yönelir.” diyen Adorno burada, Bach, Wagner, Schubert, Beethoven, Schönberg gibi bestecilerle, caz ve opera gibi müzik türleri üzerine derinlemesine düşünüyor.

Bunların da ötesinde, müziğin toplumsal işlevi, kültür endüstrisindeki rolü ve açmazları üzerine düşünen Adorno’nun yazıları, müzik üzerine ufuk açıcı saptamalar sunmalarıyla güncelliğini koruyor.

Yukarıda yaptığımız Adorno alıntısı, şöyle devam ediyor:

“Müziğin ada yönelik ütopyacı ve aynı zamanda umutsuz çabaları onu felsefeyle ilişkilendirir ki, müzik düşüncesi tam da bu yüzden, öteki her sanat dalından daha yakındır felsefeye.

Günümüzde felsefeyle müziğin ilişkisi üzerine düşünmek müziğin zamansız esasının aslında bir kuruntudan ibaret olduğunun görülmesine yol açacaktır. Sadece tarih, bütün sıkıntıları ve çelişkileriyle gerçek tarih kurar müziğin hakikatini.”

  • Künye: Theodor W. Adorno – Müzik Yazıları, çeviren: Şeyda Öztürk, Yapı Kredi Yayınları, müzik, 288 sayfa, 2018

Oscar Benifier ve Pascal Lemaître – Her Şeyi Bilmem Gerekir mi? (2015)

“Her şeyi bilmek zorunda mısın?”

“Öğrenmek için okula gitmek zorunda mısın?”

“Evrenin var olduğunu nereden biliyorsun?”

Sadece çocukların değil, yetişkinlerin de felsefe aracılığıyla yüzyıllardır yanıt aradığı üç soruya verilen ilginç yanıtlar, görünenin arkasına çocuk gözüyle bakan bu kitapta.

  • Künye: Oscar Benifier ve Pascal Lemaître – Her Şeyi Bilmem Gerekir mi?, çeviren: Gökçe Mine Olgun, Tudem Yayın Grubu

Kolektif – H. L. A. Hart ve Hukuk-Ahlâk Ayrımı (2015)

Modern hukuk felsefesinde bir gayya kuyusu olarak tanımlayabileceğimiz hukuk-ahlâk ilişkisini enine boyuna irdeleyen makaleler bu derlemede.

Kitaba katılan yazarlar, alanın en önemli kuramcılardan biri olarak kabul edilen H. L. A. Hart’ın hukuk-ahlâk konusuna getirdiği başlıca katkılara ve Hart ile Lord Devlin arasındaki tartışmaya odaklanmakta.

  • Künye: Kolektif – H. L. A. Hart ve Hukuk-Ahlâk Ayrımı, editör: Sercan Gürler, Tekin Yayınevi

René Descartes – Tabiat Işığı ile Hakikati Arama (2015)

Batı felsefesinin kurucu babası, akıl ve yetilerimizi kullanarak hakikate nasıl ulaşacağımızı tartışıyor.

Tabiatın saf ışığının, sıradan bir insanın dine ve felsefeye ihtiyaç duymadan her şey hakkındaki düşüncesini belirlediğini söyleyen Descartes, üç hayali kişinin diyaloğu üzerinden kendi felsefi sistemini açıklıyor.

  • Künye: René Descartes – Tabiat Işığı ile Hakikati Arama, çeviren: Sanem Sollers, Say Yayıncılık

Ivan Illich – Ivan Illich ile Söyleşiler (2018)

‘Okulsuz Toplum’, ‘Sağlığın Gaspı’, ‘Şenlikli Toplum’, ‘ABC-Aklın Modernleşmesi’, ‘Gölge İş’, ‘İşsizlik Hakkı’…

Bunlar, Ivan Illich’in düşünce dünyamıza altın değerinde katkılar sunduğu kitaplarından birkaçı.

Uzun zamandır Illich’in kitaplarını Türkçeye kazandıran Yeni İnsan Yayınevi, şimdi de, David Cayley’nin düşünürle yaptığı on söyleşiyi okurların beğenisine sunuyor.

“Illich, ortaya atıp sınırlarını çizdiği düşüncelerin tutsağı olmayı reddetmeyi becererek, ününü aşmış bir düşünürdür,” diyen Cayley’nin kitabı, en çok da Illich’in entelektüel katkılarının sağlam bir özetini sunmasıyla çok önemli.

Illich’in en önemli kitaplarının sorgulayan bu söyleşilerde ilgi çeken bir husus da, Illich’in kendi eserlerine bizzat getirdiği dikkat çekici eleştiriler.

Illich’in bir insan ve bir düşünür olarak dünyasına daha yakından bakmak için şahane bir fırsat.

  • Künye: Ivan Illich – Ivan Illich ile Söyleşiler, söyleşi: David Cayley, çeviren: İlke Dündar, Yeni İnsan Yayınevi, siyaset, 272 sayfa, 2018

Mustafa Demirtaş – Özgürleşme Siyasetinde Fark ve Olay (2018)

“Bir olay tam olarak bir farklılığı kurar ve ikamet ettiğimiz dünyada birdenbire belirerek dünyanın egemen güçleri açısından olanaksız gibi görünen şeylerin yolunu döşer; mevcut duruma karşın bir yenilik olanağını açığa çıkarır… Olay ve fark, siyasi mücadelelerde yeniliğin yaratıcı gücüdür.”

Mustafa Demirtaş bu önemli kitabında, fark ve olay kavramını, siyasette iktidar yerine özgürleşmeyi olumlamanın kavramsal araçları olarak tanımlıyor.

Demirtaş buradan hareketle Michel Foucault, Antonio Negri & Michael Hardt, Alain Badiou, Jacques Rancière, Jacques Derrida ve Jean-Luc Nancy’nin düşüncelerini, fark ve olay kavramına getirdikleri katkılar bağlamında ele alıyor.

Bilhassa fark ve olay kavramlarının çağdaş felsefede kazandığı farklı boyutları ortaya koymasıyla önemli bir boşluğu dolduran çalışma, bunun yanı sıra, söz konusu düşünürlerin felsefi-politik kişilikleriyle özdeşleşmiş olan tarih, çokluk, devrim, eşitlik, adalet ve dünya gibi kavram ve meseleleri yorumluyor.

  • Künye: Mustafa Demirtaş – Özgürleşme Siyasetinde Fark ve Olay, Otonom Yayıncılık, siyaset, 136 sayfa, 2018

Ariel Suhamy ve Alia Daval – Spinoza ve Yaratıklar (2018)

Spinoza düşünüşünün en özgün yönlerinden biri, kanıtlamalarını ortaya koyarken gerçek ve düşsel hayvan ve melez imgelerinden sıklıkla yararlanmasıdır diyebiliriz.

‘Spinoza ve Yaratıklar’ ise, Spinoza’nın söz konusu imgelerini çizimle eşliğinde sunan harika bir resimli ansiklopedi.

Ansiklopedi, Spinoza’nın imgelerini ete kemiğe büründürmesiyle, filozofla ilgilenenlerin yanı sıra tüm okurların dikkatini çekecek mahiyette.

Burada örümcek, at, köpek, aslan ve fare gibi gerçek hayvanlar kadar, kanatlı at, sirenler ve hayaletler gibi düşsel yaratıklar da karşımıza çıkıyor.

  • Künye: Ariel Suhamy ve Alia Daval – Spinoza ve Yaratıklar, çeviren: Mustafa Çağlar Atmaca, Otonom Yayıncılık, felsefe, 152 sayfa, 2018

Costas Douzinas – Krizde Felsefe ve Direniş (2015)

Yunanistan’ın Syntagma meydanını işgal eden göstericiler, AB ve IMF’nin dayatmalarına geçit vermedi.

Costas Douzinas da bu görkemli direnişten hareketle krizin siyasi, ahlaki ve semiyotik yönlerini inceliyor, toplumsal sağlığın ve siyasi değişimin motoru olarak itaatsizlik ve direnişin imkânlarını sorguluyor.

  • Künye: Costas Douzinas – Krizde Felsefe ve Direniş, çeviren: Tulga Buğra Işık, Metis Yayınları

Ömer Mahir Alper – Osmanlı Felsefesi (2015)

Önde gelen isimlere ait seçme metinler üzerinden, Osmanlı felsefesinin gelişimi izleyen bir çalışma.

Dâvûd-i Kayserî’den Çerkeşîzâde Mehmed Tevfik Efendi’ye, Kâfiyeci’den Hasan Kâfî Akhisârî’ye, Molla Fenârî’den Kemalpaşazâde’ye on bir filozofun biyografileri ile Arapça yazmış oldukları felsefe metinlerinin Türkçe çevirileri, bu kitapta.

  • Künye: Ömer Mahir Alper – Osmanlı Felsefesi, Klasik Yayınları

Tahir Musa Ceylan – Dinamik Ahlak (2018)

Dünya bugün, insanın varoluşuna yönelik büyük tehditlerle ve tabii bunların sonucu olarak büyük bir ahlaki çıkmazla kuşatılmış durumda.

Bölgesel savaşlarla, terörle ve derin ekonomik sorunlarla boğuşuyoruz.

Hak, hukuk gözetecek uluslararası kurumlar çökmüş, devletler işlevsiz kalmış durumda.

Doğal böylesi büyük bir sorun karşısında, bireysel değil ortaklaşa bir ahlak, ortak bir sorumluluk kurmak durumundayız.

Başka bir deyişle, soyut bir ahlak yerine, herkesin dünyanın öbür tarafındakilerin hakkını gözettiği bir ahlaka ihtiyacımız var.

İşte Tahir Musa Ceylan’ın ‘Dinamik Ahlak’ı, tam da ihtiyaç duyulan bu yeni tür ahlakın imkânlarını sorgulamasıyla önemli.

Ceylan, Eski Yunan’da Sokrates ve Aristo’nun ahlaka ilişkin görüşlerinden modern zaman düşünürlerinin ahlaka dair düşüncelerine, konuyu geniş bir perspektifle irdeliyor ve erdemin yaratılabilmesi için öncelikle düşünsel erdemin neden yaratılmasının vazgeçilmez olduğunu tartışıyor.

  • Künye: Tahir Musa Ceylan – Dinamik Ahlak: Sezgisel Akılcılık Temelinde Fenomenolojik Bir Yorum, Ayrıntı Yayınları, felsefe, 240 sayfa, 2018