Felsefe – Sayfa 138

Auguste Comte – İslamiyet ve Pozitivizm (2008)

Auguste Comte’un pozitivizmine yöneltilen başlıca eleştiri, sisteminin maneviyatı reddeden ve Tanrısı insanlık, peygamberi de bilim insanı olan, başlı başına bir din olduğu yönünde.

Gerçekte de pozitivizm, 1845’ten başlayarak, insanlığın dinler ve Tanrılarla hesaplaşmasının lokomotif görüşlerinden, anlayışlarından biri haline gelerek kurumsallaştı.

Comte’un Christian Cherfils tarafından hazırlanan bu kitabı ise kendisinin İslamiyet hakkındaki görüşlerini barındırıyor.

Kitapta, Comte’un 1853 yılında Sadrazam Reşit Paşa’ya gönderdiği ve Osmanlı’yı “insanlık dini” dediği pozitivizme davet eden ünlü mektubu da bulunuyor.

Künye: Auguste Comte – İslamiyet ve Pozitivizm, hazırlayan: Christian Cherfils, çeviren: Özkan Gözel, Dergah Yayınları, felsefe, 55 sayfa

Slavoj Žižek – İmkânsızı İstemek (2014)

İMKÂNSIZI İSTEMEK, Slavoj Žižek, çeviren: Can Semercioğlu, Doğu Kitabevi, felsefe, 160 sayfa

Popüler düşünür Slavoj Žižek’le yapılan söyleşilerden oluşan ‘İmkânsızı İstemek’, Güney Kore Busan’da bir eğitim merkezi olan Indigo Sowon Global Humanities Project’in yürüttüğü bir çalışmanın meyvesi. Proje ekibini evinde ağırlayan Žižek, siyaset, felsefe ve sosyoloji konularındaki fikirlerini paylaşıyor. Kitapta, Žižek’in siyaset ve sorumluluk, ahlakın siyasallaştırılması, siyasal bilgelik, komünizm, postmodern küreselleşme, totaliter komünizmin çıkmazları, teorinin yıkıcı kullanımı, şiddet içeren sivil itaatsizlik, dışlananların sosyo-politik alana girişi ve sembolik şiddetin meşruiyeti konularındaki görüşleri yer alıyor.

Kolektif – İoanna Kuçuradi: Çağın Olayları Arasında (2014)

İOANNA KUÇURADİ: ÇAĞIN OLAYLARI ARASINDA, editör: Betül Çotuksöken, Gülriz Uygur ve Hülya Şimga, Tarihçi Kitabevi, sempozyum, 507 sayfa

Türkçe ve İngilizce makalelerden oluşan elimizdeki çalışma, felsefe alanında ülke düşüncesine önemli katkılar sunmuş İoanna Kuçuradi’ye bir armağan. Kitabın ilk bölümü, çağdaşları arasında Kuçuradi’nin yeri, Kuçuradi’de durum etiği, Kuçuradi ve Antik Yunan felsefesi, Kuçuradi’de negatif çevre etiği, felsefe-edebiyat ilişkisi bağlamında Kuçuradi’nin çalışmaları ve bir insan hakları savunucusu olarak Kuçuradi gibi, kendisinin düşünce dünyasına odaklanan yazılardan oluşuyor. Kitabın devamında ise, felsefi sorundan zihin felsefesine, felsefi diyalogun imkanlarından bilim felsefesine, felsefenin güncel kimi konuları irdeleniyor.

Ted Benton – Sosyolojinin Felsefi Kökenleri (2014)

SOSYOLOJİNİN FELSEFİ KÖKENLERİ, Ted Benton, çeviren: Ümit Tatlıcan, Küre Yayınları, sosyoloji, 265 sayfa

Ted Benton, nitelikli çalışması ‘Sosyolojinin Felsefi Kökenleri’nde, sosyolojinin felsefeyle tarihsel ilişkisini Kant, Durkheim, Weber, Marx ve Engels gibi isimlerin metinlerini tartışarak araştırıyor. Doğa bilimleri ve sosyal veya beşeri bilimler arasında temel bir ayrılık olduğunu iddia eden “hümanist” argümanı reddeden Benton, dayatmacı pozitivist “Bilimin Birliği”nden ziyade, bilimi, örtüşen birçok özellikler ve farklılıklar içeren “bilişsel pratikler seti” olarak tanımlıyor. Yazar bu savını, söz konusu düşünürlerin önemli epistemolojik problemleri ortaya koyan metinlerini analiz ederek kanıtlamaya koyuluyor.

Peter Watson – Fikirler Tarihi (2014)

FİKİRLER TARİHİ, Peter Watson, çeviren: Kemal Atakay, Barış Pala, Bahar Tırnakçı vd., Yapı Kredi Yayınları, tarih, 1083 sayfa

Peter Watson, kapsamlı çalışmalarının ürünü olan ‘Fikirler Tarihi’nde, iki milyon yıl öncesinden modernizme entelektüel tarihin dönüm noktalarını kayıt altına alıyor. Kitapta, dilden önceki imgelem dünyası; dilin ortaya çıkışı; bilimin, felsefenin ve insan bilimlerinin doğuşu; Bağdat ve Toledo’daki felsefe çalışmaları; Çin’in bilgin-seçkinleri; öğrenimin yayılması; sekülerliğin sahneye çıkışı; coğrafi keşifler ertesinde karşılaşılan Yenidünya’nın “yerli” aklı; protestanlığın düşünsel etkisi; Amerika’nın icadı; Rönesans deneyimi; milliyetçilik ve emperyalizm; modernizm ve Freud’un bilinçdışını keşfi konuları yer alıyor.

Jacques Derrida – Nietzschelerin Şöleni (2008)

Jacques Derrida’nın ‘Nietzschelerin Şöleni’, düşünürün Friedrich Nietzsche felsefesi üzerine kaleme aldığı üç yazı ile Richard Beardsworth’un Derrida’yla, Nietzsche üzerine yaptığı bir söyleşiden oluşuyor.

Nietzsche üzerine başlattığı ve hâlâ ses getiren tartışmalarıyla bilinen Derrida’nın bu yazıları, ‘Otobiyografiler: Nietzsche’nin Öğretimi ve Özel İsim Politikası’, ‘İmzaları Yorumlamak (Nietzsche/Heidegger): İki Soru’, ‘Mahmuzlar: Nietzsche’nin Üslupları’ ve ‘Nietzsche ve Makina’ başlıklarını taşıyor.

Çalışmada, kitabı derleyen ve çeviren Ali Utku ve Mukadder Erkan’ın kaleme aldıkları, Derrida’nın bu söyleşi ve yazılarını irdeleyen bir yazı da yer alıyor.

Künye: Jacques Derrida – Nietzschelerin Şöleni, derleyen ve çeviren: Ali Utku ve Mukadder Erkan, Otonom Yayıncılık, felsefe, 250 sayfa

Nicolas Fearn – Ben Kimim (2008)

BEN KİMİM? NE BİLİYORUM? NE YAPMALIYIM?, Nicolas Fearn, çeviren: Elif Alkım, Güncel Yayıncılık, felsefe, 219 sayfa

Gazeteci Nicolas Fearn’ın günümüz düşünürleriyle yaptığı söyleşilerden oluşturduğu, ‘Ben Kimim? Ne Biliyorum? Ne Yapmalıyım’, insanların kendilerini tanımak, varoluşlarını anlamlandırmak ve dünyayı daha yaşanabilir kılmak için yüzyıllardır kendilerine sordukları soruların yanıtlarını araştırıyor. Bu yanıtları felsefe tarihinden başlayarak aramaya koyulan Fearn, Platon, Descartes ve Wittgenstein gibi filozofların özgür irade, bilgi, anlam, dil, ahlak ve benzeri konulardaki düşüncelerine uzanıyor. Fearn sorularını, Noam Chomsky, Peter Singer, Daniel Dennett, Alvin Platinga, Hilary Putnam gibi, günümüz düşünürlerine de yöneltiyor.

Şahin Filiz – İslam Felsefesinde Mistik Bilginin Yeri (2014)

İSLAM FELSEFESİNDE MİSTİK BİLGİNİN YERİ, Şahin Filiz, Say Yayınları, inceleme, 384 sayfa

Felsefe tarihi alanında uzman Şahin Filiz ‘İslam Felsefesinde Mistik Bilginin Yeri’nde, İslam’ın tasavvufi bilgi teorisini geniş bir düşünsel alanda gezinerek irdeliyor. Filiz, üç bölümden oluşan kitabında ilk olarak, genel olarak bilgi fenomenini ve felsefe tarihinde bu problemi ele alan başlıca bilgi ekollerini sistematik tarzda inceliyor; sensualist, empirist rasyonalist ve sezgici yaklaşımların bilgi anlayışlarına odaklanıyor. Devamında, tasavvufi bilginin bilhassa kendi iç ve dış imkânlarını felsefi açıdan ele alan yazar, bunu da Descartes, Kant, Bergson ve Russell gibi pek çok düşünürün fikirlerini tartışarak yapıyor.

Kevin B. Anderson – Lenin, Hegel ve Batı Marksizmi (2014)

LENİN, HEGEL VE BATI MARKSİZMİ, Kevin B. Anderson, çeviren: Ertan Günçiner, Yordam Kitap, siyaset, 496 sayfa

‘Lenin, Hegel ve Batı Marksizmi’, Lenin’in 1914-1915 arasında kaleme aldığı ‘Hegel Defterleri’ni merkeze alarak, Lenin düşüncesinin ortodoks Marksistlerden ziyade Georg Lukács ve Frankfurt Okulu üyeleri gibi Hegelci ve Batılı Marksistlere daha yakın olduğunu savunuyor. Kevin B. Anderson, Lenin’in Hegel ve diyalektik üzerine yazılarını inceliyor; Lenin’in Hegel’i hangi bağlam içinde araştırdığını, Hegel’e olan ilgisinin ana hatlarını, Lenin’in 1914 sonrası toplumsal ve siyasal teorisini ve Lenin’in Hegel çalışmalarının, kendisinin 1917-1918’de geliştirmiş olduğu yeni öznellik kavramını nasıl etkilediğini tartışıyor.

Luce Irigaray – Doğu ve Batı Arasında (2008)

DOĞU VE BATI ARASINDA, Luce Irigaray, çeviren: Nilgün Tutal, Ara-lık Yayınları, felsefe, 160 sayfa

Fransız felsefeci Luce Irigaray’ın ‘Doğu ve Batı Arasında’ isimli bu çalışmasındaki en özgün tezi, Batı’da Kant’tan bu yana yerleşmiş “özerk ben” anlayışı yerine “özerk öteki” anlayışını koymasıdır denebilir. Irigaray bu teziyle, Batı’nın demokrasi anlayışını aşacak, yeni bir demokrasi anlayışının olanaklarını sorguluyor. Önemli bir psikanalist ve feminist de olan Irigaray, kitabında ayrıca, Batı kültürünün ataerkil temellerini vurgulayarak, bir kadın kültürünün doğması gerektiğini belirtiyor. Yazar’a göre iki farklı cinsten ve iki farklı özne tarafından deneyimlenen bir farklılık kültürü tasarlanmalı.