Ursula K. Le Guin – Vahşi Kızlar (2018)

Ursula K. Le Guin’e boşuna “Fantezi âleminin kraliçesi” denmiyor.

Yazarın Nebula Ödülü kazanmış bu kısa ama etkileyici hikâyesi de bunun en iyi kanıtlarından.

Roman, esir alınmış iki “toprak çocuğunun” adaleti arayışlarını anlatıyor.

Kılıç ve ipek toplumunda bu iki çocuk, baskınlarda esir alınmış ve köleleştirilmiş çocuklardır.

İki çocuk, şiddetin kol gezdiği bu dünyada özgürlüklerine kavuşmak ve uzun yıllardır esamisi okunamayan adaleti sağlamak için zorlu bir yolculuğa çıkacaktır.

Hayat, ölüm ve aşkla örülü bu yolculuk, kahramanlarımızı çok farklı dünyalara sürükleyecektir.

Kitapta, Le Guin’in kapitalistleşerek çığırından çıkmış yayıncılık dünyasını kıyasıya eleştirdiği bir yazısıyla, kendisiyle yapılmış aydınlatıcı bir röportajın yer aldığını da belirtelim.

  • Künye: Ursula K. Le Guin – Vahşi Kızlar, çeviren: Seda Taş, Ayrıntı Yayınları, roman, 112 sayfa, 2018

Günther Anders – İnsanın Eskimişliği, 1. Cilt: İkinci Endüstri Devrimi Çağında İnsan Ruhu Üzerine (2018)

Bir süre önce yayınlanan ve burada da yer verdiğimiz ‘Kafka’dan Yana Kafka’ya Karşı’ adlı önemli çalışması Türkçeye kazandırılan Günther Anders’ten teknolojik gelişmeler hakkında tam bir kült kitap.

1992’da aramızdan ayrılan Anders’in kitabı, teknolojiye yönelik en erken ve en zengin eleştiriler sunmasıyla büyük öneme haiz.

“İddialı hiçbir yalan, gerçek olmayan bir şey içermez.” diyen Anders, burada “Prometheusçu Utanç” kavramını ortaya atan yazar,

  • Teknolojinin günlük hayatımıza nüfuz etmesinin beraberinde getirdiği çıkmazları,
  • Teknolojiyi dört başı mamur bir ideoloji olarak nasıl okuyacağımızı,
  • Teknolojik başarıların neden özünde büyük bir gerilemeye işaret ettiğini,
  • Teknoloji ile kapitalizm ve iktidar arasındaki ittifakı,
  • Teknolojiye karşı nasıl bir tavır takınacağımızı,
  • Ve bunun gibi, halen güncelliğini koruyan pek çok konuyu tartışıyor.

Kitap, bugün gibi, artık teknolojinin neredeyse elimiz, ayağımız hatta aklımız olduğu bir çağda, hayatımıza farklı bir gözle bakmak ve ne yapabileceğimize dair kafa yormak için birebir.

Çalışmanın ikinci cildinin de, yakın zamanda yayınlanacağını belirtelim.

  • Künye: Günther Anders – İnsanın Eskimişliği, 1. Cilt: İkinci Endüstri Devrimi Çağında İnsan Ruhu Üzerine, çeviren: Herdem Belen ve Hüseyin Ertürk, İthaki Yayınları, felsefe, 440 sayfa, 2018

Paul Blackledge – Marksist Tarih Kuramı Üzerine (2017)

Karl Marx, kapitalizmin kalıcı olmadığını, kendisinden önceki köleci ve feodal toplumlar gibi tarihsel bir sürecin olduğunu ve misyonunu üstlenince tarih sahnesinden çekileceğini öngörmüştü.

Paul Blackdale de, bu şekilde özetlenebilecek Marksist tarih anlayışına, yeni siyasal ve toplumsal gelişmelerle değerlendirerek katkıda bulunuyor.

Blackdale, tarihin incelemesini amaçlayan Marksist yaklaşımı anlatmakla kalmıyor, aynı zamanda Marx ve Engels’in ölümünden sonra başta Lenin, Troçki ve Lukács olmak üzere, Marksist kuramcıların bu yaklaşıma getirdikleri özgün bakış açılarını da kapsamlı bir biçimde ortaya koyuyor.

Yazar bununla da yetinmeyerek tarihin hareketinde yapı ve öznenin etkinliği sorununa dair Sartre ve Althusser arasında geçen tartışmadan günümüzün dönemleştirilmesi konusunda Marksistlerin yürüttüğü güncel yaklaşımlara kadar uzanıyor.

Kitapta ele alınan kimi konular şöyle:

  • Marx, Engels ve tarihsel maddecilik,
  • Kautsky, Plehanov, Lenin, Troçki, Lukács ve Boris Hessen’in Marksist tarihçiliğe katkıları,
  • Üretim tarzları ve toplumsal geçişler,
  • Sartre’ın mekanik maddeciliğe karşı varoluşçu isyanı,
  • Edward Thompson’da etkin öznenin yeniden vurgulanması,
  • MacIntyre ve Callinicos’ta etkin öznenin sentezi,
  • Postmodern süreçte Marksizm…

Tarih meraklılarının yanı sıra, siyaset bilimine ilgi duyanların ve genel olarak da tüm kapitalizm karşıtlarının muhakkak okuması gereken bir eser.

  • Künye: Paul Blackledge – Marksist Tarih Kuramı Üzerine, çeviren: Şükrü Alpagut, Yordam Kitap, tarih, 336 sayfa, 2017

Rus Slater – Sonuç Almanın Sırları (2014)

Yaşamı daha iyi yönetmeye ve iş yeteneği kazanmaya yardım etmeyi amaçlayan bir kariyer rehberi.

Rus Slater, işle ilgili görevlerin belirlenmesi, bir işin nasıl ve ne zaman yapılacağı, plan dâhilinde çalışma, dikkat dağıtıcı unsurlarla baş etme, riskleri mantıklı bir şekilde ölçme ve iş yaptırma gibi konularda öneriler veriyor.

  • Künye: Rus Slater – Sonuç Almanın Sırları, çeviren: Aysun Babacan, NTV Yayınları

Hilmi Ziya Ülken – Yeni Zamanlar Felsefesi (2014)

Hilmi Ziya Ülken’in ilk kez yayınlanan, 1962-63 yıllarında verdiği desin notları.

Din, felsefe, bilim, ahlak, siyaset, evren, mekân gibi kavramların ilkçağdan yeniçağlara değin felsefe ve bilim içerisinde nasıl evrildiğini tartışan Ülken, bunu yaparken, sosyal yapıda meydana gelen dönüşümlere, kültürlerarası değişimlere de atıflarda bulunuyor.

  • Künye: Hilmi Ziya Ülken – Yeni Zamanlar Felsefesi, İş Kültür Yayınları

Kevork Garbisyan ve Sarkis Gregoryan – Gökyüzünü Kaybeden Kartal (2015)

1895 katliamından ve 1915 soykırımından kurtulan, fakat 1938 Dersim katliamında kırıma uğrayan Dersimli bir ailenin, Hozatlı Gregoryan’ların trajik hikâyesi.

Bu kitapta anlatımlarına yer verilen, Gregoryan ailesinden Kevork Garbisyan ve Sarkis Gregoryan (Hıdır Yıldız) amcalar, yaklaşık yüz yıla yakın süredir etkisinden hiçbir şey kaybetmeyen bir acının yıkıcı etkilerini ilk günkü gibi hatırlıyor.

  • Künye: Kevork Garbisyan ve Sarkis Gregoryan – Gökyüzünü Kaybeden Kartal: Dersimli Gregoryan Ailesinin Anıları, hazırlayan: Murat Kahraman, İletişim Yayınları

Ahu Antmen – 20. Yüzyıl Batı Sanatında Akımlar (2008)

Marmara Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi’nde öğretim üyesi olarak çalışmakta olan Ahu Antmen, ’20. Yüzyıl Batı Sanatında Akımlar’ başlıklı bu kapsamlı ve özenli kitabında, Avrupa’da akımlar halinde gelişen sanat serüvenini okuyucuya sunuyor.

Antmen’in rehber niteliğindeki kitabı, Kübizm, Gerçeküstücülük, Soyut Dışavurumculuk, Pop, Arazi Sanatı, Performans ve Kimlik Sanatı gibi, her biri kendi dönemine damgasını vurmuş sanatsal akımları ana noktalarıyla ve anlaşılabilir bir dille anlatıyor.

Bu sanat serüveninin, söz konusu akımları bizzat yaşayanların anlatımları ve yazılarıyla desteklenmesinin de kitabı ayrıca nitelikli kıldığını belirtelim.

  • Künye: Ahu Antmen – 20. Yüzyıl Batı Sanatında Akımlar, Sel Yayıncılık, sanat, 333 sayfa

Andrew Gibson – Samuel Beckett (2018)

Hümanizm için, “büyük katliamların yaşandığı zamanlara saklanan bir sözcük” demiş, karakterlerini, insanı yaratılmışların efendisi olarak seçkin bir konuma yerleştiren sıfatlardan hep arındırmış Samuel Beckett’ın bir biyografisi.

Beckett’ın biyografik eserleri neredeyse hiç önemsemediğini biliyoruz.

James Knowlson ve Anthony Cronin’nin Beckett biyografileri ise oldukça ünlüdür.

Beckett’a dair pek çok noktayı aydınlığa kavuşturan söz konusu biyografilerin yanında Andrew Gibson’ın çalışması, kapsamlı olmaktan ziyade minimal oluşuyla öne çıkıyor diyebiliriz.

Kitabı özgün kılan hususların başında, Beckett’ın kişisel dünyasına, onun böylesi sıra dışı yapıtlar yaratmasının ardındaki dinamiklere, başka bir deyişle karakteriyle eserleri arasındaki ilişkiye odaklanmasıdır diyebiliriz.

  • Künye: Andrew Gibson – Samuel Beckett, çeviren: Orhan Düz, Yapı Kredi Yayınları, biyografi, 192 sayfa, 2018

Selçuk Erez ve Yeşim Erez – Yaratıcılık: Aklımızın Sınırlarını Aşmak (2018)

Son zamanlarda Türkiye’de de yaratıcılığı konu edinen çalışmalarda artış olduğu gözleniyor.

Selçuk Erez ve Yeşim Erez’in kaleme aldıkları bu kitap ise, söz konusu alanda Türkiye’de yazılmış önemli bir kitap olarak karşımızda duruyor.

Kitapta,

  • Yaratıcılığın ne olduğu,
  • Yaratıcılığın sınıflandırılması konusundaki yaklaşımlar,
  • Yaratıcılık kuramları,
  • Yaratıcılığı etkileyen faktörler,
  • Sinir sistemi ve yaratıcılık,
  • Yaratıcılık ve beyin,
  • Yaratıcılığın ölçülmesi,
  • Yaratıcılık ve yapay zekâ gibi pek çok konu ele alınıyor.

Yazarlar yukarıdaki konuları anlatırken, Yahya Kemal, Luis von Ahn, İsmail Hakkı Tonguç, Robert Schuman, Nâzım Hikmet, Charles Darwin, Hulusi Behçet, Marcel Duchamp, Leonardo da Vinci ve Hüseyin Avni Lifij gibi, çalıştıkları, emek verdikleri alanlarda yaratıcılıklarıyla öne çıkmış isimlerin hikâyeleriyle de kitaplarını zenginleştiriyor.

Kitapta, Ceyhun Burak Akgül, Ayşegül Tezören Hüseyin Demirdizen’in konuya ilişkin birer makalesi de yer alıyor.

  • Künye: Selçuk Erez ve Yeşim Erez – Yaratıcılık: Aklımızın Sınırlarını Aşmak, İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları, psikoloji, 246 sayfa, 2018

Claude Lévi-Strauss – Uzaktan Yakından (2018)

Claude Lévi-Strauss’un hayatını ve sistemini kendi ağzından yazar Didier Eribon’a anlattığı “De près et de loin”, nihayet ‘Uzaktan Yakından’ adıyla Türkçeye kazandırıldı.

“İlkel denen halkların düşüncesiyle bizimki arasında bir uçurum olmadığını göstermek istiyordum.” diyen Lévi-Strauss, ilk olarak hayatının dönüm noktalarını ve tanıklıklarını anlatarak söyleşiye başlıyor.

Kitabın devamında ise,

  • Brezilya’da yerli kabileleri arasında yaptığı saha araştırmaları,
  • İkinci Dünya Savaşı başında askere alınması,
  • Yahudi Soykırımı’ndan kurtulması,
  • Fransız gerçeküstücülerle ilişkileri,
  • Amerika zamanları,
  • New York’taki bohem yaşam,
  • Collège de France günleri,
  • Ve Paris’te Yapısalcılığın kuruluşu gibi, düşünürün hayatından pek çok önemli aşama karşımıza çıkıyor.

Çalışmanın devamında ise, karşımıza düşünürün önemli etkiler bırakmış kitapları ve düşünceleri çıkıyor.

Lévi-Strauss’un ırk ve politika, edebiyat, resim, müzik ve seslerle ilgili fikirlerini izlemek ise, oldukça keyifli ve aydınlatıcı.

  • Künye: Claude Lévi-Strauss – Uzaktan Yakından, söyleşi: Didier Eribon, çeviren: Haldun Bayrı, Metis Yayınları, antropoloji, 256 sayfa, 2018