Kategori: İktisat

William Nordhaus – İklim Kumarı (2020)

İklimle ve ekolojiyle yaptığımız sonu gelmez kumar, insanlığı ve dünyayı nereye götürecek?

2018 Nobel Ödülü sahibi William Nordhaus, ateşle oynamaktan vazgeçmememiz halinde dünyayı nasıl bir felaketin beklediğini net bir şekilde açıklıyor ve bununla da yetinmeyerek bu felaketin önüne geçmek için neler yapabileceğimizi irdeliyor.

Nordhaus’un, insanlığın bu sorunla mücadele etmek için nasıl politikalar, ne gibi uygulanabilir çözüm yolları geliştirebileceğini irdelemesiyle büyük önem arz eden çalışması, aynı zamanda Kyoto Protokolü gibi erken dönemde geliştirilen çözümlerin karbondioksit salımını neden istenen düzeye getiremediğini de anlatıyor.

Nordhaus bununla da yetinmeyerek, küresel ısınmanın hızını azaltmada kullanılabilecek iktisat politikaları üzerinde de duruyor.

Sürdürülebilirlik, çevre ekonomisi ve küresel ısınma üzerine yürüttüğü uzun soluklu araştırmalarla bildiğimiz, onlarca kitaba imza atmış olan William Nordhaus’un, iklim değişikliğiyle mücadele politikaları içinde yer alan karbon vergisi ve fiyatı hakkındaki çalışmaları, alanında öncü kabul ediliyor.

Fizik, kimya ve iktisat alanlarındaki teori ve sonuçları harmanlayarak geliştirdiği model, günümüzde iklim ile ekonomi ilişkisini anlamak için yaygın şekilde kullanılıyor.

Nordhaus, 2018 yılında Paul Romer’la beraber ekonomi dalında Nobel Ödülü’ne layık görüldü.

  • Künye: William Nordhaus – İklim Kumarı, çeviren: Cesi Mizrahi, Doğan Kitap, ekoloji, 416 sayfa, 2020

Oliver Bullough – Paravatan (2020)

 

Paranın dili ve dini yok.

Vatanı da yok.

Bütün dillerin, dinlerin ve ülkelerin üstündedir para.

Oliver Bullough, muhteşem bir araştırmacı gazetecilik ürünü olan ‘Paravatan’da, dünyada kara para aklama trafiğinin nasıl işlediğini gözler önüne seriyor.

Bizi, kanunların işlemediği, devletlerin erişemediği süper zenginler ülkesi Paravatan’a doğru bir yolculuğa çıkaran Bullough, halkının parasını çalan devlet adamlarını, bu paranın aklanıp katlandığı zengin ülkeleri, dolandırıcıları ve onların beyaz yakalı yardakçılarını anlatıyor.

Avrupa ve ABD’nin “saygın” kurumlarının nasıl birer kara para aklama üssüne dönüştüğünü belgeler eşliğinde ortaya koyan çalışma, 21. yüzyılda paranın, gücün ve yozlaşmanın hikâyesi olarak okunabilir.

Kara para aklama sisteminin nasıl işlediğini yakından görmek isteyenlerin kaçırmaması gereken bir çalışma.

  • Künye: Oliver Bullough – Paravatan: Neden Dünyayı Hırsızlar ve Dolandırıcılar Yönetiyor ve Onlardan Nasıl Geri Alırız?, çeviren: Ayşegül Çetin, Domingo Kitap, siyaset, 392 sayfa, 2020

Kolektif – John Maynard Keynes (2016)

John Maynard Keynes’in iktisat kuramına ve siyasal iktisadi düşünceye yaptığı katkıları ve bu katkıların güncel önemini irdeleyen, alanında uzman isimlerin makaleleri.

Keynes’in liberal düşünce geleneği içindeki yeri, Keynes’in istikrarsızlık düşüncesinin evrimi gibi, iktisatçıya dair merak edilen pek çok konu, burada tartışılıyor.

  • Künye: Kolektif – John Maynard Keynes…, derleyen: Deniz Taner Kılınçoğlu ve Emre Özçelik, İletişim Yayınları

Marshall Sahlins – Taş Devri Ekonomisi (2010)

Zamanımızın en önemli antropologlarından olan Marshall Sahlins, ilk olarak 1972 yılında yayımlanan ‘Taş Devri Ekonomisi’nde, ilkel toplumların ekonomilerine dair kapsamlı bir analiz yapıyor.

Yazar, ‘Orijinal Bolluk Toplumu’ ve ‘Hane Tipi Üretim Tarzı’ başlıklı yazılarında, taş devrinin üretim boyutunu mercek altına alıyor.

Kitapta yer alan diğer makaleler ise, taş devri ekonomisindeki dağıtım ve mübadele gibi konuları ele alıyor.

Kitabın özgünlüğü, genel kabul gören “ilerleme” ve “kültürel üstünlük” gibi Avrupa-merkezli anlayışlara karşı durmasıdır.

Sahlins’in, özgürlükçü antropolojinin kurucu metinlerinden biri olarak kabul edilen çalışmasında en dikkat çeken tez, ilkel toplumların burjuva iktisat teorisiyle açıklanamayacağıdır.

Sahlins buna alternatif olarak da, antropolojik bir iktisadı hayata geçiriyor.

  • Künye: Marshall Sahlins – Taş Devri Ekonomisi, çeviren: Taylan Doğan ve Şirin Özgün, Bgst Yayınları, antropoloji, 330 sayfa

Metin Aydoğan – Ekonomik Bunalımdan Ulusal Bunalıma (2010)

Metin Aydoğan, ‘Ekonomik Bunalımdan Ulusal Bunalıma’ adlı elimizdeki kitabında, 1999-2002 arasındaki üç yıllık dönemde yaşanan ekonomik darboğazı ve bunun topluma ve siyasete yansımalarını ele alıyor.

Kitap, “Enflasyonu Düşürme Operasyonu” adı verilen 9 Aralık 1999 tarihli IMF programlarından başlayarak, Kasım 2000 ve Şubat 2001 mali bunalımlarını, bu esnada uygulamaya konan kurtarma planlarını, bu programların uygulanış biçimini ve sonuçlarını, siyasî gelişmeler ekseninde ele alıyor.

Ulusal bankacılığın yok edilişi, yanlış tarım politikaları, halka yüklenen vergiler, özelleştirmeler ve KİT satışları, kitapta yer alan ilginç konulardan.

  • Künye: Metin Aydoğan – Ekonomik Bunalımdan Ulusal Bunalıma, Umay Yayınları, ekonomi, 310 sayfa

Mao Zedung – Sovyet İktisadının Eleştirisi (2010)

‘Sovyet İktisadının Eleştirisi’, Çin devriminin lideri Mao Zedung’un Sovyetler Birliği’nde çıkan Politik Ekonomi Ders Kitabı’na dair eleştirilerini kapsıyor.

SBKP’nin 1956’daki 20. kongresi, birçok bakımdan bir dönüm noktasıdır.

Kruşçev’in SBKP’yi geçmişinden koparma adımlarını attığı bu kongre, aynı zamanda uluslararası komünist harekette de yeni bölünme ve ayrışmalara tekabül eder.

Bu arada Zedung, bölünmenin doruğa ulaştığı bir dönemde ortaya çıkan söz konusu kitap üzerine eleştirel notlar yazar.

İşte bu notları kapsayan eldeki kitap, sosyalist ekonominin sorunları ve ilkesel perspektifleri üzerinde duruyor ve Sovyet ekonomisini eleştiriyor.

  • Künye: Mao Zedung – Sovyet İktisadının Eleştirisi, çeviren: İzzet Altan, Akademi Yayınları, ekonomi, 122 sayfa

Kolektif – Görünmez Adam Smith (2010)

‘Görünmez Adam Smith’, iktisat tarihinin öncü isimlerinden Adam Smith’e odaklanan metinleri bir araya getiriyor.

Kitap, 2008’de gerçekleştirilen ‘Smith Bu Meçhul’ başlıklı çalıştaya sunulan bildirilerden oluşuyor.

Çalışmanın ilk bölümündeki makaleler, Smith’in düşüncesini genel bir bakış açısıyla, Smith’in uzak görüşlülüğüne vurgu yaparak değerlendiriyor.

Kitabın ikinci bölümü, bir Aydınlanma dönemi düşünürü olan Smith’in fikir ve düşüncelerinin Aydınlanma ile ilintili açılımlarına yoğunlaşıyor.

Çalışmanın üçünü bölümü ise, Smiht’in en çok bilinen ifadelerinden ve sosyal bilimlerdeki en tartışmalı eğretilemelerden olan “görünmez el”e odaklanıyor.

  • Künye: Kolektif – Görünmez Adam Smith, derleyen: Mine Kara ve N. Emrah Aydınonat, İletişim Yayınları, iktisat, 238 sayfa

Stephen Graham – Dikey Dünya (2020)

Stephen Graham’ın bu özgün çalışması, sınıf eşitsizliklerine yaşadığımız dikey mimarinin nasıl zemin hazırladığı üzerine derinlemesine bir sorgulama.

Zenginlerin yüksek katlı rezidanslarına ulaştıran asansörler, nasıl oluyor da dünyanın zorlu çalışma koşullarına sahip maden işçilerini yeraltının derinliklerine indirebiliyor?

Gökdelenler, gösteriş ve şiddeti nasıl aynı anda üretebiliyor?

Lüks konutlar, var olan büyük yoksulluğun üstünü hangi yollarla örtmeye çalışıyor?

Kanalizasyonlar bir toplumun sosyolojisine dair bize neler söyleyebilir?

Dünyaya ve kente, üçüncü boyut olarak tanımladığı dikey eksenle bakan, böylece var olan eşitsizlik, siyaset ve coğrafyaya farklı bir perspektiften irdelemeye koyulan Graham, bu sorulara aydınlatıcı yanıtlar veriyor.

Dünyadaki yerimiz üzerine daha derin düşünmek isteyenlerin zevkle okuyacağı bir kitap.

  • Künye: Stephen Graham – Dikey Dünya: Uydulardan Sığınaklara, çeviren: Ali Karatay, Koç Üniversitesi Yayınları, inceleme, 376 sayfa, 2020

Ali Mert Taşcıer – Neoliberalizm, Yerelleşme ve Türkiye (2019)

Ülkelerin kendilerine özgü şartları, teoride aynı görünen ekonomik ve siyasi eğilimlerin uygulanmasında farklılıklara neden olur.

Türkiye de, bu ülkelere verilebilecek en iyi örneklerden biri.

Ali Mert Taşcıer’in bu nitelikli çalışması, hem liberalizmin tarihsel ve teorik macerasını izliyor hem de Türkiye’de liberal ve neoliberal süreçlerin yaşanmasındaki kendine has dinamikleri aydınlatıyor.

Taşcıer kitabının ilk bölümünde, liberalizmin temel ilkelerini ve neoliberalizme kadar geçirdiği evrimi izliyor.

Neoliberalizmin piyasa ve devlete nasıl baktığı, neoliberalizmin neden güçlü devlet aygıtına ihtiyaç duyduğu, neoliberal süreçte merkezileşme ve yerelleşme geriliminin sebepleri, bu bölümde ele alınan kimi konular.

Kitabın ikinci bölümü, neoliberalizmin Türkiye’deki gelişimini ekonomik ve idari anlamda izliyor.

Kitabın üçüncü ve son bölümü ise, Türkiye’de yerelleşme tartışmalarını, Osmanlı’nın son döneminden itibaren anayasalara göre dönemleştirerek irdeliyor.

Taşcıer burada, Türkiye tarihindeki tüm yerelleşme hedeflerine karşın, merkezileşmenin her seferinde daha da pekişerek arttığını gösteriyor.

  • Künye: Ali Mert Taşcıer – Neoliberalizm, Yerelleşme ve Türkiye, Tekin Yayınevi, inceleme, 365 sayfa, 2019

Ömer Faruk Çolak – Şeytanın Oku Dediği Yazılar (2010)

‘Şeytanın Oku Dediği Yazılar’, Ömer Faruk Çolak’ın Dünya gazetesinde yazdığı yazılardan bir seçme.

Kitaptaki yazılar, 2008-2010 aralığında Dünya ve Türkiye ekonomisindeki gelişmelerin analitik bir eleştirisini barındırıyor.

İşsizliğin nasıl çözüleceği, krizle mücadele programları, sağlıklı iktisat politikalarının üretimi, İran ekonomisinin rejimi zorlayışı, borç sorunu, tüketimi belirleyen faktörler, AB ve Türkiye’de enerji konusunda yaşanan ortak sıkıntılar, krizlerin kadın emeğini nasıl etkilediği ve ABD-Çin döviz kuru tartışmaları, Çolak’ın ele aldığı konulardan birkaçı.

Çolak’ın kitabı, ekonominin ayrıntılarında gizlenen şeytanın izini sürüyor diyebiliriz.

  • Künye: Ömer Faruk Çolak – Şeytanın Oku Dediği Yazılar, Efil Yayınevi, ekonomi, 224 sayfa