Kategori: Tarih

Zeki Tez – Tıbbın Gizemli Tarihi (2010)

Bilim tarihi alanındaki çalışmalarıyla bilinen Zeki Tez, ‘Tıbbın Gizemli Tarihi’nde, buluşlarıyla insan hayatını kökten değiştiren tıbbın kültür tarihini inceliyor.

Tıpta din uluları; ilkel tıp; yılanın hekimlik simgesi olarak kabul edilişi; Mezopotamya, Mısır, eski Hint, Çin, Roma ve İslam tıbbı; Selçuklu ve Osmanlı dönemlerinde tıp; ortopedi; anatomi tekniği; sünnet ve iğdiş etme; anestezi; halk sağlığı; mikrobiyoloji; halk hekimliği; plastik cerrahi; alternatif tıp; Hipokrat yemini; diş hekimliği; veteriner hekimlik ve deontoloji, Tez’in kapsamlı çalışmasında karşımıza çıkan konulardan birkaçı.

Tez çalışmasında ayrıca, hastaneler ve sağlık kuruluşlarının tarihini de ele alıyor.

  • Künye: Zeki Tez – Tıbbın Gizemli Tarihi, Hayy Kitap, tıp tarihi, 304 sayfa

Andrew Gregory – Evreka! (2019)

Bilim nasıl ortaya çıktı?

Andrew Gregory’nin bu çalışması, hem bilimin ortaya çıkış serüvenini kapsamlı bir şekilde irdeliyor hem de Batı uygarlığının kökenlerine aydınlatıyor.

Rahat okunabilir üslubuyla öne çıkan kitap, bilimin ortaya çıkışından önceki dünyayı, bilimin nasıl, nerede ve hangi dinamiklerle ortaya çıktığını, bu dönüşümde rol alan aktörlerin kimler olduğunu ve bunun gibi pek çok konuyu aydınlatıyor.

Gregory, tıp, biyoloji, mühendislik, matematik ve kozmoloji gibi çeşitli disiplinlerin neden köken olarak Antik Yunan’a dayandığını ve Platon, Aristoteles, Pisagor, Arşimet ve Hippokrates gibi isimlerin fikirleriyle bilimsel devrime nasıl kaynaklık ettiklerini ayrıntılı bir şekilde ortaya koyuyor.

Gregory bununla da yetinmeyerek, Babilliler ve Mısırlıların ileri düzeyde birtakım aletler geliştirmekle birlikte neden Antik Yunan dünyasına benzer şekilde bilimsel düşünceye zemin hazırlayamadıklarını da tartışıyor.

  • Künye: Andrew Gregory – Evreka!: Bilimin Doğuşu, çeviren: Emine Ayhan, Alfa Yayınları, bilim, 152 sayfa, 2019

Georges Lefebvre – Fransız Devrimi (2016)

1789 Devrimi üzerine şu ana kadar yazılmış en kapsamlı çalışmalardan biri.

Köylülük ve Fransız Devrimi arasındaki ilişkiyi çözümleyen Georges Lefebvre, devrimden önce Avrupa’daki siyasal durum ile devriminin gerçekleşmesinden Kurucu Meclis’in oluşturulmasına, devrimin hızla yayılışından trajik sönümlenmesine, süreci ayrıntılı bir şekilde izliyor.

  • Künye: Georges Lefebvre – Fransız Devrimi, çeviren: Heval Bucak, Hil Yayın

Rochelle A. Davis – Yerinden Edilenlerin Coğrafyaları (2016)

1948 Arap-İsrail Savaşı’nda boşaltılan ve yok edilen Filistin köylerinin tarihleri üzerinden, köylerin insanların bugünkü hayatlarıyla nasıl bağ kurduğunu gözler önüne seren bir çalışma.

Yazar bu amaçla, Filistinliler tarafından yazılan “köy anma kitapları”nı inceliyor.

  • Künye: Rochelle A. Davis – Yerinden Edilenlerin Coğrafyaları, çeviren: Hayrullah Doğan, Koç Üniversitesi Yayınları

Tom Standage – İnsanlığın Yeme Tarihi (2016)

Tarımın ortaya çıkışından küresel zamanlardaki besin politikalarına, yemek kültürünün dönüşümünün özenli bir dökümü.

Açlık gibi insanlık için hayati olduğu yadsınamaz bir olguyu kapsamlı bir şekilde ortaya koyduğu gibi, bunun, tarihteki dönüştürücü ve temel olayların arkasında yatan itici güç olduğunu da gösteren nitelikli bir inceleme.

  • Künye: Tom Standage – İnsanlığın Yeme Tarihi, çeviren: Gencer Çakır, Maya Kitap

Ch’ang Ch’un – Cengiz Han’ın Ölümsüzlük Arayışı (2019)

“Benim için bir lokma ve bir hırka kâfidir. Basit çobanlarım ile aynı yiyeceği yer, aynı paçavraları giyerim.”

Cengiz Han böyle diyerek Taoist simyacı Ch’ang Ch’un ve müritlerini otağına davet etmişti.

Bunun üzerine Ch’ang Ch’un ve müritleri, 1221-1224 yılları arısında Türkistan’ı gezmişlerdi.

İşte bu seyahatin izlenimlerini sunan ‘Cengiz Han’ın Ölümsüzlük Arayışı’, muazzam bir tarihsel kaynak olarak elimizde duruyor.

Kitapta,

  • Cengiz Han’ın, hangi siyasi atmosferde ortaya çıktığı,
  • Cengiz Han’ın iç dünyası, arayışları ve amaçlarının neler olduğu,
  • Moğolların dinsel yaşamı,
  • Moğolların Budizm’le ilişkileri,
  • Taoizmin tarih boyunca nasıl bir gelişim gösterdiği,
  • Taoizm’in Ch’üan-chen mezhebinin esasları neler olduğu,
  • Çin simyası ile Taoizm arasındaki irtibatın nasıl geliştiği,
  • Cengiz Han’ın gönderdiği davete icabet eden Ch’ang Ch’un zamanında Türkistan’ın ne durumda olduğu,
  • Ve bunun gibi önemli konular aydınlatılıyor.

Pek çok Türk boyunun gelenekleri ve görenekleri hakkında ilginç bilgiler sunmasıyla da önem arz eden kitap, Türkistan’ın tarihî coğrafyasına ışık tutmasıyla da çok değerli.

  • Künye: Ch’ang Ch’un – Cengiz Han’ın Ölümsüzlük Arayışı: Taoist Simyacı Bir Keşişin Türkistan Seyahatnamesi (1221-1224), çeviren: Gülşah Hasgüçmen Kronik Kitap, seyahatname, 256 sayfa, 2019

Edward Hallett Carr – Karl Marx (2010)

Edward Hallett Carr, bizde de iyi tanınan 20. yüzyılın en önde gelen tarihçilerindendir.

Carr’ın on dört ciltten oluşan 1917 sonrası Rusya siyasî tarihini ele alan dev eserinin yanı sıra, Dostoyevski, Karl Marx ve Mikhail Bakunin gibi ünlü isimler üzerine yazdığı biyografileri de bulunuyor.

İşte bu nitelikli biyografilerden olan elimizdeki çalışma, Marx’a dair pekçok bilgi aktarması, Marx’ın çoğu kez haklı olduğu “huysuz yanını” sergilemesi ve ayrıca zevkle okunan bir eser olmasıyla önemli.

“Marx hakkında biyografi yazan hiç kimse Marksizmi görmezlikten gelemez.” diyen Carr, ele aldığı portrenin hakkını vererek, Marx’ın hayatı ve kişiliği ile yaşadığı dönemdeki olaylar arasındaki bağlantıları hassas bir bakışla irdeliyor.

  • Künye: Edward Hallett Carr – Karl Marx, çeviren: Uygur Kocabaşoğlu, İletişim Yayınları, biyografi, 367 sayfa

Gülten Kazgan – Bir İktisatçının Tanıklıkları (2010)

Gülten Kazgan ‘Bir İktisatçının Tanıklıkları’nda, iktisatçı olarak mesleğe ilk adım atışını izleyen dönemin ve sonrasının hikâyesini, Türkiye’nin yanı sıra diğer ülkelerde yaşanan değişim ve dönüşümler paralelinde anlatıyor.

Kazgan, İstanbul Üniversitesi İktisat Fakültesi’ne 1946 yılında öğrenci olarak birinci sınıfa başlamış.

Anılarını İktisat Fakültesi’ndeki öğrencilik yıllarıyla başlatan Kazgan, 2006 yılı sonuna uzanan 60 yıllık sürede yaşadığı olaylardaki tanıklıklarını ve karşılaştığı kişiler hakkındaki görüş ve değerlendirmelerini paylaşıyor.

1946’da nüfusu henüz 20 milyona varmamış bir Türkiye; fakülte sonrası hayat; 50’li yıllardan 2000’li yıllara uzanan süreçte siyasal, ekonomik ve akademik ortam; yeni dünya düzeni; SSCB’nin dağılması; tek kutuplu dünya ve küreselleşmenin getirdikleri, Kazgan’ın anılarında karşımıza çıkan konulardan birkaçı.

  • Künye: Gülten Kazgan – Bir İktisatçının Tanıklıkları, İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları, anı, 320 sayfa

Eric R. Wolf – 20. Yüzyılda Köylü Savaşları (2019)

Köylü araştırmalarıyla ilgilenen bir antropolog olan Eric Wolf, antropolojinin gözüyle çağımızda köylülerin başrol oynadığı altı ayaklanma ve devrimi inceliyor.

Küba, Cezayir, Vietnam, Çin, Rusya ve Meksika örneklerinden yola çıkan Wolf, köylüyü şiddet kullanılan siyasi eyleme sevk eden dinamikleri aydınlatıyor.

Bu örnekler üzerinden, köylü ayaklandığında ve devrime katıldığında ne ölçüde geleneği izlediğini ve köylü devrimi iktidardakileri devirirken ne ölçüde bizzat köylülerin davranışlarını ve kurumlarını değiştirdiğini tartışan Wolf, bunu yaparken de köylülüğü genelgeçer tanımların ve kriterlerin ötesinde ülke bağlamlarında ve farklı toplumsal formasyonların içerisinden ele alıyor.

  • Künye: Eric R. Wolf – 20. Yüzyılda Köylü Savaşları, çeviren: Cem Somel, İletişim Yayınları, tarih, 334 sayfa, 2019

Philip Freeman – Iulius Caesar (2019)

Kimilerine göre tarihin en büyük canilerinden, kimilerine göreyse tarihin en büyük kahramanlarından, gerçekte ise tarihin gelmiş geçmiş en büyük efsanelerinden olan Gaius Iulius Caesar’ı bu kadar ünlü yapan özellikleri nelerdi?

Philip Freeman’in bu şahane biyografisi, Caesar’ın sıra dışı hayatını baştan sona kat ediyor ve onun, hem yetenekleri hem de çelişkileriyle sağlam bir portresini çiziyor.

Caesar’ın hayatı üzerinden Antik Roma tarihini aydınlatmasıyla da sevilerek okunacağını düşündüğümüz kitabın sürprizli ve heyecanlı bir üsluba sahip olduğunu da belirtmeliyiz.

Freeman, Caesar’ı tarihin en önemli kişiliklerinden biri yapan özellikleri tartışırken, onun general olarak hangi vasıflara sahip olduğunu ve hatip, yazar, strateji ustası bir siyasetçi olarak bu yeteneklerini nasıl geliştirdiğini de gösteriyor.

Caesar’ın buradaki hikâyesinde, kendisinin çağdaşları olan Marius, Sulla ve Pompeius gibi generallerle, hatip ve hukukçu Cicero ile Marcus Antonius ve Octavius gibi Roma’nın en meşhur kişilikleri de çıkıyor.

Kitapta, Caesar’ın Mısır kraliçesi Kleopatra’yla yaşadığı dillere destan aşkın da ihmal edilmediğini ayrıca belirtelim.

  • Künye: Philip Freeman – Iulius Caesar, çeviren: Ülke Evrim Uysal, Kronik Kitap, biyografi, 400 sayfa, 2019