Kategori: Tarih

Hüner Tuncer – Kırım: Savaş ve Diplomasi (2015)

İlk kez demiryollarının, zırhlı gemiler ve mayınların kullanılmasıyla, modern savaşların öncüsü olarak kabul edilen Kırım Savaşı’nın kapsamlı bir hikâyesi.

Hüner Tuncer, Osmanlı ile Rusya arasında yapılan bir savaş olmaktan ziyade, dünya güçlerini karşı karşıya getirecek kadar etkili olan bu savaşın başlamasından bitişine uzanan sürece farklı pencerelerden bakıyor.

Kitapta,

  • Kırım Savaşı sürecinde Osmanlı,
  • Kırım Savaşı öncesinde Avrupa,
  • Kırım Savaşı öncesinde büyük güçlerin Osmanlı politikaları,
  • Menshikov’un misyonu,
  • Tuna beyliklerinde savaş,
  • Sinop deniz muharebesi,
  • Silistre kuşatması,
  • İngiltere ile Fransa’nın Rusya’ya savaş ilanı,
  • Kırım’da Sivastopol kuşatması,
  • Paris Barış Kongresi ve Paris Barış Antlaşması,
  • Islahat Fermanı’nın kabul edilişi,
  • Kırım Savaşı’nın Osmanlı, Avrupa ve Rusya için sonuçları,
  • Ve bunun gibi pek çok konu irdeleniyor.

Künye: Hüner Tuncer – Kırım: Savaş ve Diplomasi, Tarihçi Kitabevi

P. J. Rhodes – Antik Yunan’ın Kısa Tarihi (2019)

Britanyalı akademisyen P. J. Rhodes, antik dönem tarihi uzmanı ve biz onu özellikle antik dönem siyasal hayatı ve kurumları üzerine ortaya koyduğu ciddi eserleriyle biliyoruz.

Rhodes konuya bir giriş niteliğindeki bu güzel kitabında ise, Antik Yunan tarihini arkaik, klasik ve Helenistik olmak üzere üç dönemde ele alıyor.

Kitapta,

  • Arkaik Yunan dünyası,
  • Sparta ve Atina,
  • Yunanlılar ve Yakın Doğu krallıkları,
  • Klasik dönem Yunan dünyasında yaşam,
  • Peloponez savaşı sonrasında oluşan durum,
  • Makedon yükselişi,
  • İskender’in imparatorluğu döneminde Yunan dünyası,
  • İskender’in vârisleri ve faaliyetleri,
  • Helenistik dünyada yaşam,
  • Ve Romalıların fethinden sonra Yunan dünyası gibi birçok konu ele alınıyor.

Rhodes bütün bu konuları irdelerken, genel olarak Yunan anavatanının tarihi üzerine odaklansa da, diğer yerlerdeki Yunan yerleşimlerini ve bunların aralarına yerleştiği Yunan olmayanlarla etkileşimlerini de irdeliyor.

  • Künye: P. J. Rhodes – Antik Yunan’ın Kısa Tarihi, çeviren: Cumhur Atay, İletişim Yayınları, tarih, 260 sayfa, 2019

Gurminder K. Bhambra – Moderniteyi Yeniden Düşünmek (2015)

Gurminder Bhambra’dan Avrupa modernleşmesini, kolonyal tarihi ekseninde izleyen çok iyi bir sosyoloji çalışması.

Bhambra’nın buradaki en dikkat çekici katkısı, modernite oluşumu ve gelişiminin yarattığı Avrupa-merkezci ve egemen anlatıma eleştirel bir gözle yaklaşması ve tarihsel sosyolojinin yeniden inşası konusunda özgün bir perspektif sunması.

  1. ve 19. yüzyılda Avrupa geleneğindeki değişimler, post-kolonyalizmin serüveni, modern Avrupa fikrinin şekillenişinde Rönesans, Fransız Devrimi ve Sanayi Devrimi’nin etkileri hakkında derinleşmek isteyenlere.
  • Künye: Gurminder K. Bhambra – Moderniteyi Yeniden Düşünmek: Post-Kolonyalizm ve Sosyolojik Tahayyül, çeviren: Özlem İlyas, İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları, sosyoloji, 208 sayfa, 2015

Hasan Aksakal – Politik Romantizm ve Modernite Eleştirileri (2015)

Modern Batı Avrupa tarihinde romantizmin serüvenini inceleyen bir kitap.

Hasan Aksakal, ilk olarak Marx, Weber ve Nietszche gibi düşünürlerin görüşlerinin 19. yüzyıl romantizmi ile 20. yüzyıl romantizmi arasındaki farklar bağlamında neler söylediğini irdeliyor.

Kitap ardından faşist romantik öfkenin Avrupa’da hangi şartlarda ortaya çıktığını enine boyuna tartışıyor.

Modern Avrupa tarihinin karanlık bir dönemine daha yakından bakmak isteyenlere tavsiye edilir.

  • Künye: Hasan Aksakal – Politik Romantizm ve Modernite Eleştirileri, Alfa Yayınları, siyaset, 280 sayfa, 2015

Stanley B. Alpern – Afrikalı Amazonlar (2019)

Amazonlar mitten öteye geçemese de, Afrika’nın ataerkil geleneğinde boy gösteren savaşçı Dahomey kadınları, tabiri caizse iliklerine kadar gerçekti.

Dahomey kızları, küçük yaşlardan itibaren savaşmayı, silah kullanmayı, acıyla baş etmeyi öğreniyordu.

Dahomey kızları yaşadıkları coğrafyanın zorlukları nedeniyle her şeyden önce maharetli birer savaşçıydı, fakat aynı zamanda avcılık, dans ve müzik konusunda da çok ustaydılar.

İşte Stanley Alpern’in bu önemli çalışması, bu sıra dışı kadınlar hakkında şu ana kadar yapılmış en iyi çalışmalardan biri.

Kitapta,

  • Dahomey’in kökenleri,
  • Dahomey kralları,
  • Fil avcısı, polis, saray muhafızı ve kadın askerler olarak Dahomey kadınlarının yetiştiriliş tarzı,
  • Dahomey kadınlarının askere alınışı,
  • Giyim tarzları,
  • Kullandıkları silahlar,
  • Beden ve askeri eğitimleri,
  • Danslar, müzik ve şarkıları,
  • Geçim yöntemleri,
  • Muharebe düzeni,
  • 1890 ve 1892’de Dahomeylerin Fransa’yla giriştiği savaş,
  • Ve bunun gibi birçok ilgi konu ele alınıyor.

Stanley Alpern, ABD Enformasyon Dairesi’nde beşi Afrika’da olmak üzere yirmi iki yıl çalıştıktan sonra 1977 yılında emekli oldu.

Alpern, emekli olduktan sonra tüm vaktimi Afrika’nın sömürgecilik öncesi tarihini araştırıp yazmaya ayırdı.

İşte ‘Afrikalı Amazonlar’ da bu çalışmaların en güzide meyvelerinden biri olarak karşımızda duruyor.

  • Künye: Stanley B. Alpern – Afrikalı Amazonlar: Dahomey’in Kadın Savaşçıları, çeviren: İpek Yardımcı, Ayrıntı Yayınları, tarih, 320 sayfa, 2019

Hilmar Kaiser – Diyarbakır’da Ermeni Kıyımı (2015)

Diyarbakır Valisi Reşad Bey’in Ermeni katliamındaki rolünü çok yönlü bir şekilde irdeleyen bir inceleme.

Hilmar Kaiser, Diyarbakır vilayeti içindeki iktidar yapısını ve kentli eşrafla Kürt milliyetçiliğinin hem merkezi otoriteyle ilişkisini hem de Ermenilerin yok edilmesinde oynadığı rolü tartışıyor.

Kaiser’in çalışmasının merkezi, İttihat ve Terakki Cemiyeti’nin yükselişini, yeni oluşmaya başlayan Kürt ulusal hareketini ve Osmanlı Ermeni nüfusunun yok edilişini tartışması.

Kaiser’e göre, ne İttihat ve Terakki Cemiyeti, ne de Osmanlı bürokrasisi Ermeni katliamı sırasında bir bütün olarak hareket etmiştir ve Ermeni karşıtı politikalarda yerel görevlilerin daha derin bir etkisi olmuştur.

  • Künye: Hilmar Kaiser – Diyarbakır’da Ermeni Kıyımı, çeviren: Ayşen Gür, İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları, tarih, 428 sayfa, 2015

Ekrem Buğra Ekinci – Sürgündeki Hanedan (2015)

1924 yılında, ülkeyi 600 yıl boyunca yönetmiş Osmanlı ailesinin yaklaşık 200 üyesi, vatandaşlıktan çıkarılarak sürüldü.

Peki, bu insanlar, gittikleri yerlerde ne yaşadılar?

Ekrem Buğra Ekinci, yurt dışında sıkıntılı bir hayat yaşayan bu bireylerin trajik hikâyelerini paylaşıyor.

Pek çok sürgün hanedan üyeleriyle yapılmış görüşmelere dayanan kitap, bu yönüyle, benzersiz bir tarihi belge niteliğinde.

  • Künye: Ekrem Buğra Ekinci – Sürgündeki Hanedan, Timaş Yayınları

Geoffrey Swain – Rus Devrimi’nin Kısa Tarihi (2019)

Rusya’daki 1917 Ekim Devrimi, 20. yüzyılın geri kalanı için politik haritayı yeni baştan çizdi.

Devrim, dünyadaki ilk komünist deneyi başlattığı gibi, devrimin 1920’ler ve 30’lardaki zaferi, bir tepki olarak Avrupa’da faşizm ile Nazizmin yükselişini tetikledi ve yaşanan gelişmeler İkinci Dünya Savaşı’nın barbarca dehşeti ile doruğa ulaştı.

Geoffrey Swain de elimizdeki çalışmasında, , Şubat 1917 ile Temmuz 1918 arasında Rusya’da yaşanan karmaşık olayların kısa tarihini ayrıntılı bir bakışla izliyor.

Swain, Ekim Devrimi’nin, daha önce başarısız 1905 Devrimi’nde Rus kitleler tarafından ifade edilen devrimci arzuların zirvesini temsil ettiği, “Ekim”in özünün, devrimi, Çar’ın devrildiği Şubat’ta bulunmuş olduğu yola geri döndüren itibarsız bir Geçici Hükümet’e karşı bir halk ayaklanması olduğunu iddia ediyor.

Swain’in bir diğer iddiası da şöyle:

Rus işçi sınıfı 1905’ten itibaren istikrarlı bir biçimde reformistten ziyade devrimciydi ve Şubat 1917’de ortaya çıkan sapma yeni kurulan Sovyet’in başına önde gelen reformistleri rastlantısal olaylar sonucu getirdi, Haziran sona ermeden, belki de daha öncesinde Bolşevikler işçi sınıfının geleneksel devrimci reaksiyonunu yeniden ortaya çıkarmak için büyük çaba harcadı.

Yazar bu iddiaları açıklamaya koyulurken, Çar’ın Şubat 1917’de alaşağı edilmesi ile başlayan sürecin ne zaman ve nasıl raydan çıktığını ve parti disiplinine dair Bolşevik teorilerle köylülüğün sosyalizme yönlendirilmesi gerektiğine dair bir ideolojik kanaatin nasıl olup da bir tek parti diktatörlüğü ile sonuçlandığını araştırıyor.

  • Künye: Geoffrey Swain – Rus Devrimi’nin Kısa Tarihi, çeviren: Mert Büyükkarabacak, İletişim Yayınları, tarih, 288 sayfa, 2019

Kolektif – 21. Yüzyıla Girerken Türkiye (2009)

Siyaset bilimci Semih Vaner’in hazırladığı ’21. Yüzyılda Türkiye’, Türkiye’nin batılılaşma serüveninden AB üyeliğine kadarki tarihini çok yönlü bir biçimde ele alıyor.

Her biri alanında uzman isimlerin yazılarıyla meydana gelen kitap, genel olarak, Türkiye’nin 19. yüzyıldan bu yana önüne koyduğu batılılaşma ve modernleşme hedefinde, toplum ve devlet katında yaşanmış ve halen yaşanmakta olan sorunları irdeliyor.

Devlet, anayasa, demokrasi, sivil toplum, kadın sorunu, Kürtler, laiklik, ekonomi, dış ilişkiler, edebiyat, müzik, sinema, kültür gibi birçok alana uzanan yazıların yer aldığı kitap, bir Türkiye ansiklopedisi olarak da düşünülebilir.

  • Künye: Kolektif – 21. Yüzyıla Girerken Türkiye, hazırlayan: Semih Vaner, Kitap Yayınevi, güncel, 664 sayfa

Bekir Onur – Türk Modernleşmesinde Çocuk (2009)

Bekir Onur, gelişim psikolojisini temel alarak yazdığı ‘Türk Modernleşmesinde Çocuk’ başlıklı bu kitabında, Türkiye modernleşmesinde çocuğun konumunu irdeliyor; daha da önemlisi bu modernleşme sürecinde ortaya çıkan kimi sorunları yüzeye çıkarıyor.

Onur’un buradaki temel tezi, şu şekilde özetlenebilir:

Türkiye Aydınlanmada geç kalmış, bu nedenle laikleşmeyi tam olarak gerçekleştirememiş, kadın-erkek ilişkilerini geleneksel ve dinsel etkilerden kurtaramamış, bir çocukluk felsefesi oluşturamamış ve çocuk yetiştirme ve eğitme sistemini yeterince çağdaşlaştıramamıştır.

Buna, yoksulluk, kentleşememe ve okullaşma oranının düşüklüğü gibi sorunları da ekleyen yazar, Türkiye’de çocuğun gelişiminde yaşanan sorunları kapsamlı bir şekilde irdeliyor.

Onur ardından, çocukların nasıl kurtarılabileceği konusunda, çağdaş ülkelerin bu olguya nasıl yaklaştıklarını da inceleyerek önerilerde bulunuyor.

  • Künye: Bekir Onur – Türk Modernleşmesinde Çocuk, İmge Kitabevi, psikoloji, 371 sayfa