Çanakkale Savaşlarının ve 1. Dünya Savaşı’nın sualtı cephesi konusunda önemli bir kitap.
Bu kitabın yazarı Otto Hersing, Çanakkale Savaşlarında İngilizlere ait Triumph ve Majestic zırhlılarını batıran Alman denizaltısı U21’in kaptanıydı.
İşte Hersing’in anılarını sunan elimizdeki kitap, o döneme dair bilinmeyenleri aydınlatma konusunda altın değerinde bir kaynak.
Başta Mustafa Kemal Atatürk olmak üzere, Çanakkale Savaşlarında önemli roller üstlenmiş aktörlere dair önemli bilgiler veren, savaşa dair bir belgesel.
Görsel zenginliğiyle öne çıkan çalışma, hem pek çok yeni belge sunuyor hem de Türk askerlerinin yanı sıra bu büyük savaşın diğer tarafı olan Anzak askerlerinin ilgiyle okunacak öykülerine de yer veriyor.
Rezan Has Müzesi Konferansları’nın üçüncüsü, ‘Allianoi: Dünü, Bugünü, Yarını’ başlığını taşıyordu.
Bu konferansta, 1800 yıllık tarihe sahip, en sağlam Roma ılıcası olan Allianoi antik kentinin geçmişi ve geleceği tartışılmıştı.
Allianoi Kazısı Bilimsel Heyet Başkanı Ahmet Yaraş başta olmak üzere, konunun uzmanları, arkeologlar ve hukukçuların katılımıyla gerçekleşen konferans, barajların göl alanları altında kalma riskiyle karşı karşıya olan Allianoi için düzgün bir koruma programının nasıl geliştirelebileceğini de irdeliyor.
Son zamanlarda iktidarın ve onun bekçiliğini üstlenmiş medyanın istismar etmeye doyamadığı tarihçilik konusunda, tarihsel derinlik arayanları uyaran bir inceleme.
Salih Özbaran, tarih konusundaki söz konusu sorunları ayrıntılı bir şekilde gündeme taşıdığı gibi, iktidarın dayanak aradığı biçimlere sokularak tutsak edilmiş tarih ders kitapları sorununu da tartışıyor.
Bu kitabın sahibi, Venezuelalı yazar Fernando Báez, kültür kıyımına karşı toplumları bilinçlendirmek amacıyla, dünya çapında çalışmalar yürüten isimlerden.
Kendisinin bu konuya uzun zamandır duyduğu ilginin ve birikiminin neticesi olan elimizdeki çalışması ise, Sümer tabletlerinin yok edilişinden 2003’te Irak işgal edilirken ülkenin ulusal kütüphanesindeki elyazmaları ve sanat eserlerinin yok edilişine uzanan bir çerçevede, kitap kıyımının geniş bir tarihini sunuyor.
Báez çalışmasında, tarihte kitaplara yönelik kıyımı anlatmakla yetinmiyor, aynı zamanda dini ve siyasi erklerin pek çok yazar ve düşünüre uyguladığı sansürü de geçmişten günümüze izliyor.
Heinrich Heine, “Kitap yakılan bir yerde sonunda insanları yakarlar.” demişti.
Bu çalışma da, kitap yakmanın hakikaten insanı ve medeniyeti yok etme girişimleriyle nasıl at başı gittiğini gözler önüne sermesiyle önemli.
Rönesans resminde perspektifin kullanımı devrim yarattı.
Ünlü tarihçi ve sanat kuramcısı Hans Belting ise, perspektifin teorisini Bağdat’ta, 11. yüzyılda İbnü’l-Heysem’in oluşturduğunu hatırlatıyor.
Yazara göre, Ortaçağda Arap matematiği perspektif teorisini doğurdu ve sonradan bu teori Batı’da sanata dönüştürüldü.
Künye: Hans Belting – Floransa ve Bağdat: Doğu’da ve Batı’da Bakışın Tarihi, çeviren: Zehra Aksu Yılmazer, Koç Üniversitesi Yayınları
Resmi tarihin üstünü örttüğü Karadeniz gerçeğini yalın bir üslupla ortaya koyan anılar.
Halil Erhan, doğup büyüdüğü bu topraklarda yok edilen Ermenileri; bölgedeki meşhur çete ve eşkıyaları; Topal Osman’ın katlettiği Ermenileri; bölgedeki kontrgerilla faaliyetlerini; sağ-sol çatışmasını ve buna benzer pek çok olayı kayda geçmekte.
‘Ellerimde’, birçok insanı soykırımdan kurtaran Irene Gut Opdyke’in anılarından oluşuyor.
Opdyke, 1939’da Alman ordusunun Polonya’ya saldırmasıyla Polonya ordusuna katılmak için gönüllü olur.
Alman mühimmat fabrikasında ve ardından Nazi subaylarının yemek salonunda garson olarak çalışmaya zorlanan Opdyke, Almanların Yahudileri yok etmekle ilgili niyetinden haberdar olunca, olabildiğince çok Yahudiyi kurtarmaya karar verir.
Çitlerin altından Yahudilerin olduğu bölgeye yiyecek bırakmakla işe başlayan Opdyke, bunu, 12 Yahudiyi bir Alman binbaşının evinde saklamaya kadar vardırır.
Kitap, cesur bir kadının savaşa ve soykırıma tanıklığını anlatılıyor.
İdris-i Bitlisi’den Şeyh Ubeydullah’a, Barzanilerden Cemilpaşazadelere, Abdullah Cevdet’ten Şerif Paşa’ya, Ziya Gökalp’ten Koçgirili Alişer Efendi’ye, Sait Kırmızıtoprak’tan Abdurrahman Qasımlo’ya, Celal Talabani’den Abdullah Öcalan’a ve Gültan Kışanak’tan Selahattin Demirtaş’a, Kürt tarihi ve siyasetinde iz bırakmış pek çok isim, bu kapsamlı derlemenin konusu.
Tarihçi Hamit Bozarslan’ın yetkin önsözüyle açılan kitap, her şeyden önce okurun, bir makro-kimlik oluşturan ama oldukça heterojen bir nitelik arz eden “Kürtlük” olgusunu kavramasını mümkün kılıyor.
Kitapta yer alan yazılar bunun yanı sıra, “Kürtlük” olgusu ele alınmadan Türkiye’de Batıcılığın, İslâmcılığın, solun, hatta Türk milliyetçiliğinin tarihinin yazılabilmesinin imkânsız olduğunu da gösteriyor.
Bu gözlem, kuşkusuz İran, Irak ve Suriye için de geçerli.
Netice itibariyle bu kitap, Kürtlerin entelektüel ve siyasi tarihlerini daha yakından izlemek için çok iyi bir fırsat.
Kitapta, sırasıyla hayatları ve çalışmaları ele alınan Kürt şahsiyetler şöyle:
İdris-i Bitlisi, Bedirhaniler, Barzaniler, Şeyh Ubeydullah, Cemilpaşazadeler, Abdullah Cevdet, Şerif Paşa, Ziya Gökalp, Seyit Rıza, Baytar Nuri, Koçgirili Alişer Efendi, Said Nursi, Cegerxwîn, Sait Kırmızıtoprak (Dr. Şivan), Mehmet Emin Bozarslan, Kemal Burkay, Abdurrahman Qasımlo, Celal Talabani, Abdullah Öcalan, Ahmet Türk, Selahattin Demirtaş, Feqiyê Teyran, Gültan Kışanak, Tarık Ziya Ekinci, Mehmed Uzun, Ehmedê Xanî ve Musa Anter.
Kitaba katkıda bulunan isimler ise şöyle:
Hamit Bozarslan, İsa Doğan, Vural Genç, Mesut Yeğen, Alişan Akpınar, Ercan Çağlayan, Ayhan Işık, Metin Atmaca, Fuat Dündar, Clemence Scalbert-Yücel, Mehmet Yıldırım, Erdal Gezik, Dilek Kızıldağ Soileau, Mücahit Bilici, Metin Yüksel, Tuncay Şur, Burcu Ballıktaş Bingöllü, Servet Gün, Hamit Bozarslan, Burak Bilgehan Özpek, Çetin Gürer, Kıvanç Köseoğlu, İmra Gürtaş, Mesûd Serfıraz, Fatma Sönmez, Murat Cem Demir, Şeyhmus Diken, Ayhan Tek ve Tahir Baykuşak.
Bir modernite hastalığı olan milliyetçiliği, rahatsız edici sorular eşliğinde tartışan özgün bir çalışma.
Milliyetçiliği tanımlarken iki-yüzlü Roma tanrısı “Janus” metaforuna başvuran Tom Nairn, bu hastalığı Ruanda’dan İrlanda’ya ve Filistin’e uzanan tarihsel deneyimler eşliğinde irdeliyor.
Modernleşme ve milliyetçilikten ırk ve milliyetçiliğe, oradan şehirler ve milliyetçiliğe pek çok ilgi çekici konu, burada tartışılıyor.
Dipnotski 