Karl Marx – Türkiye Üzerine (2017)

Karl Marx, o zaman 200 bin gibi önemli bir tiraja sahip New York Tribune gazetesine, aşağı yukarı on yıl boyunca Avrupa ve Asya’daki politik durum hakkında yazılar yazmıştı.

‘Türkiye Üzerine’ de, Marx’ın söz konusu gazeteye 1853 yılından itibaren yazdığı şark meselesiyle ilgili yazılarını bir araya getiriyor.

Marx’ın buradaki yazıları, hem geçen yüzyılın büyük devletleri hakkında önemli bilgiler vermesi hem de Marx’ın Osmanlı’nın politik ve toplumsal hayatı hakkındaki fikirlerini sunmasıyla değerli.

Kitapta,

  • Türkiye’de milliyetler,
  • Avrupa ve Türkiye arasındaki ilişkiler,
  • Napolyon’un Osmanlı politikası,
  • İngiltere ile Türkiye arasındaki ticaret bağlantıları,
  • Osmanlı İmparatorluğu’nda sınıflar,
  • Türkiye ile Rusya arasındaki ilişkiler ve Rusya’nın Türkiye politikası,
  • Ve Rus İmparatoru’nun Osmanlı’daki Rum-Katolik kesimi üzerindeki etkileri gibi, birçok konu ele alınıyor.

Marx’ın yazıları, dönemin büyük güçlerinin “hasta adam” tabir ettiği ve kendi çıkarları doğrultusunda parçalamaya çalıştığı Osmanlı’nın içinde bulunduğu kritik durumu ortaya koymalarıyla önemli.

  • Künye: Karl Marx – Türkiye Üzerine (Şark Meselesi), çeviren: Selahattin Hilav ve Attila Tokatlı, Sümer Yayıncılık, siyaset, 141 sayfa

Zygmunt Bauman ve Carlo Bordoni – Kriz Hâli ve Devlet (2018)

En son 2008 ekonomik krizinde de gördüğümüz gibi, tek tek devletler küreselleşen dünyanın sorunlarını çözme konusunda yetersiz.

Bunun en önemli nedenlerinden biri de, ilk bakışta dünya devletler tarafından yönetiliyor görünse de, aslında tüm iplerin büyük şirketlerin elinde olmasıdır.

Bu durum aynı zamanda, siyaset ile iktidar arasında ne denli büyük bir ayrılık bulunduğunun en açık göstergesi.

Zygmunt Bauman ve Carlo Bordoni ise, kriz üzerine klasik bir analiz yerine, Batılı toplumların bugün karşı karşıya kaldıkları krize sebep olan tarihsel dönüşümlerin izini sürüyor.

Krizin toplumsal ve siyasal alandaki yansımalarını ayrıntılı bir bakışla ele alan Bauman ve Bordoni, bugün yaşadığımız sorunun kökünün eskilere dayandığını ve yaşanan krizi aşmanın tek yolunun da bunların iyice bilincine varıp bu gerçeklerle yüzleşmek, onlarla mücadele etmek olduğunu gözler önüne seriyor.

  • Künye: Zygmunt Bauman ve Carlo Bordoni – Kriz Hâli ve Devlet, çeviren: Yavuz Alogan, İthaki Yayınları, siyaset, 192 sayfa, 2018

Jean Baudrillard – Simgesel Değiş Tokuş ve Ölüm (2009)

Jean Baudrillard’ın, ilk baskısı 1976’da yapılan ‘Simgesel Değiş Tokuş ve Ölüm’ü, modern topluma radikal bir tepkinin ürünü.

Baudrillard bu kapsamlı eserinde, Batılı toplumlar ya da demokrasileri eleştiriyor; son iki yüzyılda bu toplumlarda gelişme, çağdaşlaşma ve uygarlık girişimlerinin muhasebesini yapıyor ve bu toplumların başarı, üstünlük, servet ve refah şeklinde sunduklarının tümünü tersine çevirerek, bunların aslında büyük bir başarısızlığı simgelemekten başka bir işe yaramadığını savunuyor.

Düşünür bu kavramları emek, moda, vücut, ölüm, şiir dili gibi farklı perspektiflerden yola çıkarak çözümlüyor.

  • Künye: Jean Baudrillard – Simgesel Değiş Tokuş ve Ölüm, çeviren: Oğuz Adanır, Boğaziçi Üniversitesi Yayınevi, felsefe, 426 sayfa

Andrew Miller – Saf (2015)

Fransız Devrimi’nin arifesinde, devrim ideallerinin Fransız Kralı’nın kâbusu olduğu bir dönemde, şehirdeki mezarlığı ortadan kaldırmakla görevlendirilen mühendis Jean-Baptiste Baratte’ın kendi değerleriyle giriştiği büyük savaşın hikâyesi.

İdealist genç bir mühendis olan Baratte, halkı zehirlediği gerekçesiyle yok edilmesine karar verilen bu mezarlığın üstesinden gelmeye çalışırken, hem değerleriyle yüzleşecek hem de devrimin gittikçe hızlanan adımlarına tanıklık edecektir.

Andrew Miller’ın Devrim öncesi Fransa’yı renkli ve canlı bir üslupla resmettiği ‘Saf’, 2011 Costa Yılın Kitabı Ödülü’nü de kazandı.

  • Künye: Andrew Miller – Saf, çeviren: Volkan Atmaca, Kırmızı Kedi Yayınevi

Vassilis Papatheodorou – Bir Pekin Ördeği’nin Tam 15 Yıl 5 Ay Süren Yolculuğu (2015)

Okyanusa düşüp sürüklenen pekin ördeğinin hikâyesi, bizi ekolojik felaketlerin ve para hırsının getirebileceği büyük tehlike konusunda uyarıyor.

Kahramanımız, Çin’de bir gemiden 30 bin oyuncak ördekle okyanusa düşüp buradan Endonezya’ya, Basra Körfezi’ne ve İngiltere’ye savrulacaktır.

  • Künye: Vassilis Papatheodorou – Bir Pekin Ördeği’nin Tam 15 Yıl 5 Ay Süren Yolculuğu, resimleyen: Petros Bouloumpasis, çeviren: Deniz Resul, Kelime Yayınları

Chandra Talpade Mohanty – Sınır Tanımayan Feminizm (2009)

Yaklaşık yirmi yıldır feminist mücadele içinde yer alan ve halen Syracuse Üniversitesi Kadın Araştırmaları bölümünde profesörlük yapan Chandra Talpade Mohanty ‘Sınır Tanımayan Feminizm’de, sınırları olmayan feminist yaklaşımı tüm dünyaya yayabilecek bir siyasetin imkânlarını araştırıyor.

Mohanty, üç bölümden oluşan kitabının ilk iki bölümünde, feminizmin nasıl sömürgeleştirilmekten kurtarılacağını ve kapitalizmin mistifikasyonundan nasıl arındırılacağını anlatıyor.

Yazar, kitabının ‘Feminizme Yeniden Yön Vermek’ başlıklı son bölümünde de, ulus ötesi bir feminist mücadele düzleminin nasıl derinleştirilebileceğini irdeliyor.

  • Künye: Chandra Talpade Mohanty – Sınır Tanımayan Feminizm, çeviren: Hatice Pınar Şenoğuz, Boğaziçi Üniversitesi Yayınları, feminizm, 393 sayfa

Claire Bishop – Yapay Cehennemler (2018)

Claire Bishop’un ‘Yapay Cehennemler’i, geniş bir tarihsel perspektifle çağdaş sanatta katılımcılığın izini sürüyor.

Kitapta,

  • İtalyan Fütürizmi,
  • Rus Konstrüktivizmi,
  • Dada,
  • Sitüasyonizm,
  • Yaratıcılık ve kültür politikası,
  • Özgürleşmiş izleyiciler,
  • Sanat ve sadizm,
  • Sitüasyonist Enternasyonalizm,
  • Bir terör eylemi olarak sanat,
  • Topluluk sanatları hareketi,
  • Emek ve haz olarak performans,
  • Sanatta sapkınlık ve sahicilik,
  • Doğu Avrupa, Arjantin ve Paris’teki Happening’ler,
  • 1970’lerin topluluk sanatı hareketi,
  • Sanatçının özerkliği,
  • İşbirliğine dayalı sanatın gelişimi,
  • Sanatta estetiğin etikle yüzleşme süreci,
  • Ve Thomas Hirschhorn, Tania Bruguera ve Paul Chan gibi sanatçıların eğitim projeleri gibi, çağdaş sanatın gelişimindeki birçok dönüm noktası tartışılıyor.

Katılımcı estetiğin gelişimini kapsamlı bir şekilde ortaya koyması, ayrıca bunu yaparken zengin örnekler sunmasıyla önem arz eden çalışmanın, ilk yayınlandığı zamanlarda beraberinde önemli tartışmaları getirdiğini de belirtelim.

  • Künye: Claire Bishop – Yapay Cehennemler: Katılımcı Sanat ve İzleyici Politikası, çeviren: Mine Haydaroğlu, Koç Üniversitesi Yayınları, sanat, 394 sayfa, 2018

Kolektif – “Yeni Türkiye”ye Varan Yol (2018)

İlk baskısı 2014’te İngilizce yapılan bu kitap, 2002 yılında iktidara gelen AKP’nin iktisadi ve siyasi alanda hegemonya kurma sürecini kapsamlı bir şekilde irdeleyen makaleleri bir araya getiriyor.

Kitapta,

  • 1980 sonrası Türkiye’de otoriterizmin değişen biçimleri,
  • Neoliberal dönemde Türkiye’de devlet ve sermaye,
  • Yine bu dönemde Türk milliyetçilikleri arasında süren hegemonya mücadelesi,
  • AKP’nin Kürt politikası,
  • AKP iktidarında kent rantı ve kentlerin yıkımı,
  • Örgütlü işçi hareketinin sindirilmesi,
  • İslami burjuvazinin yükselişi,
  • AKP iktidarının aile, cinsellik ve toplumsal cinsiyete yansımaları,
  • Ve İslamcı hareket ile Kürt hareketi arasındaki ilişki gibi önemli konular irdeleniyor.

AKP’yi ele alan kitaplardaki temel sorunlardan biri, konuya daha çok devlet elitleri bağlamında yaklaşan, devlet merkezci bakışlarıdır diyebiliriz.

Bu kitabın en özgün katkısı ise, kapitalizmin dinamikleri, sınıfsal ve sosyo-politik güç ilişkileri ve devletin kurumsal mimarisini AKP incelemesine dâhil etmesi, başka bir deyişle AKP’nin elde ettiği politik gücü ve başarıyı neoliberal hegemonyanın inşası çerçevesinde ele alması.

Yukarıda da belirttiğimiz gibi, kitap ilk olarak 2014’te, İngilizce olarak yayınlandı.

Şunu da özellikle belirtmeliyiz: Bu kitapta makaleleri bulunan isimlerin önemli bir bölümü, son zamanlarda peş peşe çıkarılan KHK’larla işlerinden atıldı.

Kitaba katkıda bulunan yazarlar şöyle: İsmet Akça, İrfan Aktan, U. Uraz Aydın, Ahmet Bekmen, Mehmet Sinan Birdal, Erbatur Çavuşoğlu, A. Ekber Doğan, M. Görkem Doğan, Yasin Durak, F. Serkan Öngel, Barış Alp Özden, Ece Öztan, Güven Gürkan Öztan, Julia Strutz ve Erdem Yörük.

  • Künye: Kolektif – “Yeni Türkiye”ye Varan Yol: Neoliberal Hegemonyanın İnşası, editör: İsmet Akça, Ahmet Bekmen ve Barış Alp Özden, çeviren: Kemal Deniz, İletişim Yayınları, siyaset, 376 sayfa

Tim Powers – Son Çağrı (2018)

Amerikalı yazar Tim Powers Türkiye’de pek tanınmasa da, kendisi bilimkurgu ve fantazi edebiyatın önemli isimlerinden.

Powers Türkçeye yeni çevrilen ‘Son Çağrı’ ve ‘Declare’ adlı iki romanıyla Dünya Fantazi Ödülü’nü kazanmıştı.

Yazarın, 1987 tarihli ‘Gizemli Denizlerde’ adlı romanının Karayip Korsanları’na uyarlandığını da belirtelim.

Powers’ın elimizdeki ‘Son Çağrı’ romanı ise, tek gözlü kumarbaz Scott Crane’in kumar ile inişli çıkışlı ilişkisini hikâye eden bir nevi kara roman.

Crane, yıllar önce tuhaf bir poker oyununda ruhunu kaybetmiştir, üstelik uzun yıllardır oynadığı kumarda neredeyse hiç başarılı olamamıştır.

Şimdi Crane, heba ettiği hayatını geri kazanabilmek için daha büyük bir kumar oynamaya karar vermiştir.

Kahramanımız bu son oyunu kazanırsa, sadece para değil, kaybettiği ruhunu ve onurunu da geri kazanacaktır.

Bu güzel roman, hem sürükleyici ve sürprizlerle dolu kurgusu hem de derinlikli ve tarihsel karakterleriyle dikkat çekiyor.

Tavsiye edilir.

  • Künye: Tim Powers – Son Çağrı, çeviren: Ozan Karakaş, Alfa Yayınları, roman, 680 sayfa, 2018

Didem Arvas Balta – Örtünme (2015)

İslam inancının gündelik yaşam içindeki uzantısı olan örtünmeyi, modernite evreni içinde yeri olmayan bir pratik şeklinde tanımlayan standart yaklaşımının bir eleştirisi.

Modern sosyolojinin, inancı deneyimleme meselesine yaklaşımı ve modernite ile inanç arasında kapsayıcı bir bağ kurulup kurulamayacağı konusunda önemli bir tartışma.

  • Künye: Didem Arvas Balta – Örtünme, İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları