dipnotski

Herman Koch – Akşam Yemeği (2012)

AKŞAM YEMEĞİ, Herman Koch, çeviren: Burcu Duman, Doğan Kitap, roman, 270 sayfa

Herman Koch ‘Akşam Yemeği’nde, suç ve ceza kavramları üzerinden orta sınıfı alaya alıyor. Roman, evsiz bir kadının, Barselona’nın varlıklı bir muhitinde, bir bankamatik kulübesinde, ikisi 18, biri 16 yaşında üç genç tarafından dövülüp yakılması olayı üzerine inşa edilmiş. Koch bu olaydan yola çıkarak, bilhassa ülkesi Hollanda’nın sosyal yaşamını eleştiriyor. Yazar bununla da yetinmeyerek, bu sınıfları temsil eden karakterlerle, çocuğu suça bulaşmış orta sınıftan yetişkinlerin düzenlerini korumak için verdikleri çabalarda suç, ceza, ahlak, adalet gibi kavramlarla ilişki kuruş biçimlerini ironik, sivri bir dille hikâye ediyor.

Todd McGowan – Gerçek Bakış (2012)

GERÇEK BAKIŞ, Todd McGowan, çeviren: Zeynep Özen Barkot, Say Yayınları, sinema, 336 sayfa

Todd McGowan, Lacancı yaklaşımlarla ördüğü psikanalitik sinema kuramı çalışması ‘Gerçek Sinema’da, izleme deneyiminin merkezine bakışı oturtarak onun doğasını anlamaya çalışıyor. İncelemesi için, bakışı açıkça ve tanımlayıcı bir şekilde yerleştiren filmleri seçen McGowan, ilk bölümde, bakışı fantazmatik çarpıtma yoluyla sinemasal imgenin aşırı-mevcudiyetinde betimleyen filmleri ele alıyor ve bu filmlerde toplumsal gerçekliğimizin nasıl göründüğünü irdeliyor. Yazar ikinci bölümde ise, ilk bölümdeki filmlerin aksini yapan, yani bakışı sinemasal imgeye musallat olan bir na-mevcudiyet olarak sürdüren filmlere odaklanıyor.

François Georgeon – Sultan Abdülhamid (2012)

SULTAN ABDÜLHAMİD, François Georgeon, çeviren: Ali Berktay, İletişim Yayınları, biyografi, 648 sayfa

Osmanlı İmparatorluğu ve modern Türkiye alanlarındaki çalışmalarıyla bilinen François Georgeon, Türkçede yeni bir baskıyla yayımlanan ‘Sultan Abdülhamid’te, Osmanlı’nın bu en tartışmalı padişahının kapsamlı bir biyografisini kaleme getiriyor. 1876’dan 1909’a dek Osmanlı sultanı ve Müslümanların halifesi olan Abdülhamid, uzun saltanatlar yüzyılı olarak değerlendirilen 19. Yüzyılda, 33 yıl boyunca tahtta kaldı. İşte Georgeon’un nitelikli çalışması, bir sultanın doğuşunu, onun mutlakiyetçi rejiminin ayrıntılarını, onun döneminde Osmanlı’nın yaşadığı krizleri ve iktidarının doruğa ulaşmasını ve hızla çöküşe geçişini anlatıyor.

Pablo Miranda – Ülkem, Toprağım ve Halkım (2012)

ÜLKEM, TOPRAĞIM VE HALKIM, Pablo Miranda, çeviren: Tonguç Ok, Evrensel Yayınları, tarih, 232 sayfa

Pablo Miranda ‘Ülkem, Toprağım ve Halkım’da, Güney Amerika’nın küçük ülkesi Ekvador için, egemenlerin yazdığı tarihe alternatif, Ekvador halkının diliyle anlatılan bir tarih yazmaya koyuluyor. Ülkesi konusunda egemen güçlerce yazılan tarihle hesaplaşarak kitabına başlayan Miranda, bunun ardından Ekvador halklarının tarihini, tümüyle onların bakış açısından anlatmaya koyuluyor. Aynı zamanda Ekvador’un güzelliklerine adanmış bir metin olarak da düşünülebilecek kitabında Miranda, ülkesinin verimli topraklarını ve doğal kaynaklarının zenginliğini anlattığı kadar, halkının egemenlere karşı verdiği destansı mücadeleyi de izliyor.

Rona Aybay – Robert Owen (2012)

ROBERT OWEN, Rona Aybay, Alfa Yayınları, biyografi, 240 sayfa

Rona Aybay, sosyalizmin öncülerinden olan Robert Owen’in farklı toplum sorunları konusundaki görüşlerini, yaşadığı çağın, yani dönemin İngiltere’sinin gerçekleri içinde inceliyor. Endüstri devriminin incelendiği çalışmasının ilk bölümünde Aybay, “Endüstri devriminin çocuğu” olarak tanımlanan Owen’i, bu dönemin kendine has karakteriyle birlikte ele alıyor. Yazar, tümüyle Owen’e ayırdığı kitabının ikinci bölümünde de, Owen’in hayatı ve eserlerini kronolojik bir şekilde değerlendiriyor. Yazar bunu da, Owen’in görüşlerini ileri sürdüğü sıralarda, İngiliz toplumunun yaşadığı gelişmeleri saptamayı ihmal etmeden yapıyor.

Anaide Ter Minassian – Ermeni Devrimci Hareketi’nde Milliyetçilik ve Sosyalizm (2012)

ERMENİ DEVRİMCİ HAREKETİ’NDE MİLLİYETÇİLİK VE SOSYALİZM, Anaide Ter Minassian, çeviren: Mete Tunçay, İletişim Yayınları, tarih, 100 sayfa

Anaide Ter Minassian elimizdeki kitabında, Hınçak Partisi’nin kuruluş tarihi olan 1887’den Rus ordusunun Tebriz’de düzeni yeniden kurduğu 1912’ye kadar Ermeni Devrimci Hareketi’nde yaşanan belli başlı dönüşümlere odaklanıyor. Ermeni toplumunun 19. yüzyıl sonunda Osmanlı topraklarında nasıl politize olduklarını detaylı bir bakışla irdeleyen Minassian, Ermeni Devrimci Hareketi’ndeki belli başlı tartışmaları, hareketin içinde öne çıkan aktörleri ve dönemin fikri atmosferini ortaya koyuyor. Kitapta, Ermenilerin kurduğu Hınçak ve Taşnak partileri kadar, “fedayi”ler ve Bolşevik Ermeniler gibi, harekete içkin birçok oluşum anlatılıyor.

Kemal İnan – Teknolojik İş(lev)sizlik (2012)

TEKNOLOJİK İŞ(LEV)SİZLİK, Kemal İnan, İletişim Yayınları, siyaset, 372 sayfa

Kemal İnan ‘Teknolojik İş(lev)sizlik’te, otomasyon teknolojilerinin insanları ezen işlerin sonunu getirmesinin yanı sıra, işsizliğin de başlıca etkenlerinden biri oluşunu araştırıyor. Bilgi-üretim kompleksinin oluşturduğu ortamın bir sorun mu yoksa bir olanak mı olduğunu tartışan çalışma, teknolojik işsizlik sorununun altında yatan tarihi, ekonomiyi ve siyaseti irdeliyor. İlkin, bilginin geçmişten günümüze evrimini ele alan İnan, devamında da, otomasyon teknolojilerinin üzerine kurulduğu altyapıyı; bilgi-üretim kompleksinin ekonomik yapısını ve teknolojinin getirdiği ekonomik sorunun aşılıp aşılamayacağını tartışıyor.

Stephen May – Yaratıcı Yazarlık (2012)

YARATICI YAZARLIK, Stephen May, çeviren: Figen Yanık, Optimist Kitap, kişisel gelişim, 305 sayfa

Stephen May’in kimi yazarlardan ipuçlarıyla da desteklediği ‘Yaratıcı Yazarlık’, farklı türlerde kalem oynatmak isteyen yazar adaylarına, uzun bir seyahatin kestirme yollarını göstermeyi amaçlıyor. Kitabında, okurlarına kısa öykü, şiir, kurmaca dışı yazı, makale, gezi yazarlığı, blog yazarlığı, çocuk kitabı yazarlığı, roman, tiyatro oyunu, radyo oyunu ve dizi senaryosu gibi türlerin nasıl yazılacağını anlatan May, aynı zamanda fikir üretmek, görsel üslup örnekleri, karakter yaratmak, olay örgüsü, diyalogların yazılması, yazar ajanları ve yayınevleriyle nasıl iletişime geçilebileceği konularında önerilerde bulunuyor.

Janet Afary ve Kevin B. Anderson – Foucault ve İran Devrimi (2012)

FOUCAULT VE İRAN DEVRİMİ, Janet Afary ve Kevin B. Anderson, çeviren: Mehmet Doğan, Boğaziçi Üniversitesi Yayınları, siyaset, 375 sayfa

1978-79’da, milyonların katıldığı muazzam kent devrimi neticesinde İran halkı, otoriter, iktisadi bir modernleşme programı yürüten Rıza Şah Pehlevi saltanatını devirdi. İki yazarlı elimizdeki kitap da, İran devrimi konusunda bir dizi özgün siyasal ve kuramsal duruş benimseyen ünlü Fransız düşünür Michel Foucault’nun devrimdeki rolünü irdeliyor. Bilindiği gibi Foucault, İran devrimini hararetle desteklediği gibi, 1978’de İran’ı iki kere ziyaret ederek, olayları yerinde gözlemlemişti. Çalışma, Foucault’nun İran meselesindeki söylem ve tavrını, düşünürün İran devrimi ve sonrasına dair kaleme aldığı yazılar ekseninde irdeliyor.

Timur Kuran – Yollar Ayrılırken (2012)

YOLLAR AYRILIRKEN, Timur Kuran, çeviren: Nurettin Elhüseyni, Yapı Kredi Yayınları, inceleme, 447 sayfa

Ortadoğu ve Osmanlı sosyo-ekonomik tarihiyle ilgilenen Timur Kuran ‘Yollar Ayrılırken’de, Ortadoğu’nun geri kalma sürecinde İslam hukukunun rolünü irdeliyor; Ortadoğu’yla Batı’nın ekonomik gelişim yollarının neden ayrıldığını tartışıyor. Ortadoğu’nun ekonomik bakımdan ileri bir bölgeden hantal bir bölgeye dönüşmesini, modern ekonomik yaşam açısından kritik kimi alanlarda Ortaçağ şartlarına uyarlanmış İslam hukukunun, değişen şartlara ayak uydurmamasına bağlayan Kuran, İslam’la kapitalizm arasında derin bir bağdaşmazlık olmadığını, 1000 yılında Ortadoğu ekonomisinin Avrupa ekonomisinden daha az gelişkin olmadığını vurguluyor.