dipnotski

Gürdal Aksoy – Dersim (2012)

DERSİM, Gürdal Aksoy, Dipnot Yayınları, tarih, 296 sayfa

Gürdal Aksoy ‘Dersim’de, son yirmi yılda çoğunlukla kimlik politikalarının oluşturduğu bir sorunlar yumağıyla öne çıkan Dersim’i, Ermeni, Alevi Kürt ilişkileri ve kültürel etkileşimleri ekseninde inceliyor. Çalışma, yalnızca tarihsel bir araştırma olmayıp, aynı zamanda topluluğun karmaşık görünen kimlik sorunlarını da anlamaya çalışması ve Dersim’in en eski halkı olarak bilinen Ermenilerin, yöre tarihindeki yerlerini saptamasıyla dikkat çekiyor. Dersim’de Ermeni etkileri, etnik kaynaşma, dinsel dönmelik, Türkleşen ve Kürtleşen Ermeniler ve Dersim Aleviliğindeki kimlik değişimleri, çalışmanın ilgi çeken konuları.

Nadia Maria El Cheikh – Arapların Gözüyle Bizans (2012)

ARAPLARIN GÖZÜYLE BİZANS, Nadia Maria El Cheikh, çeviren: Mehmet Moralı, Alfa Yayınları, tarih, 248 sayfa

Tarih ve arkeoloji alanlarında çalışan Nadia Maria El Cheikh, ilgi çekici çalışması ‘Arapların Gözüyle Bizans’ta, 7. yüzyılda İslam’ın ortaya çıkışıyla başlayan ve 15. yüzyılda Bizans’ın çöküşüne değin süren İslam-Bizans ilişkilerini ayrıntılı bir bakışla irdeliyor. Uzun soluklu bir arşiv çalışmasına ve çok sayıda belgeye dayanan çalışma, bilhassa Arap-İslam dünyasının Bizans’a bakışı, bunun yüzyıllar boyunca temas, karşılıklı alışverişler ve savaş sonucu nasıl evrildiği; Müslüman toplumunun kendi iç ve dış sınırlarını nasıl belirlediği ve “ötekiliği” nasıl tanımladığı gibi konularda oldukça nitelikli bir kaynak.

Besim F. Dellaloğlu – Benjaminia: Dil, Tarih ve Coğrafya (2012)

BENJAMINIA: DİL, TARİH VE COĞRAFYA, Besim F. Dellaloğlu, Ayrıntı Yayınları, felsefe, 185 sayfa

Besim F. Dellaloğlu, yeni bir baskıyla yayımlanan ‘Benjaminia’da, Walter Benjamin’in hayatının ve düşüncesinin izini sürüyor. Benjamin üzerine çalışmanın, kendisi için bir arayış, keşfediş süreci olduğunu söyleyen Dellaloğlu, böylece düşünürle kişisel bir bağ kurduğunu belirtiyor. Çalışma bu nedenle, Benjamin’i biyografik bir bakışla izlemekten ziyade, O’nun ima ettiklerini. çağrıştırdıklarını anlama çabası olarak düşünülebilir. Benjamin’in Marksistliğinden şüphe duyduğunu söyleyen Dellaloğlu’nun çalışmasının, düşünürün dinle, teolojiyle ve mistisizmle ilişkisini de araştırmasıyla ilgi çektiğini söyleyebiliriz.

Michael A. Palmer – Denizde Komuta (2012)

DENİZDE KOMUTA, Michael A. Palmer, çeviren: Erkan Bebek, Doruk Yayınları, tarih, 496 sayfa

Özellikle donanma tarihi ve askeri tarih konularında çalışan profesör Michael A. Palmer ‘Denizde Komuta’da, on altıncı yüzyıldan günümüze denizcilik ve deniz savaşının gelişimine odaklanıyor. Kitapta, Nil, Saintes, St. Vincent, Camperdown, Trafalgar, Lissa, Jutland, Leyte Körfezi ve Matapan Burnu gibi, denizcilik tarihinde önemli yer tutan muharebeler ele alınıyor. Yazar, İngiltere-Hollanda, Fransa-İngiltere ve Avusturya İmparatorluğu-İngiltere arasında gerçekleşmiş savaşların tarihini sunarken, düşmanların hangi stratejilere başvurduklarını, savaşların hangi eksiklik veya hatalardan dolayı kaybedildiğini irdeliyor.

Steven Runciman – Bir Gezginin Alfabesi (2012)

BİR GEZGİNİN ALFABESİ, Steven Runciman, çeviren: Bahar Tırnakçı, Yapı Kredi Yayınları, anı, 285 sayfa

Bizans İmparatorluğu ve Haçlı Seferleri alanlarının önde gelen isimlerinden Steven Runciman, üç ciltlik ‘Haçlı Seferleri’ ile ‘Konstantinopolis Düştü’ isimli kitaplarıyla övgü toplamıştı. Yazarın eldeki kitabı da, hayatının farklı dönemlerinde, çalışmaları ya da merakı vesilesiyle gördüğü mekânlara dair anılarından oluşuyor. Aynaroz, Bulgaristan, Kamboçya, Mısır, Basra Körfezi, Los Angeles, Mora, Filipinler, Romanya, Xanadu ve Batı Hint Adaları, Runciman’ın gezilerinden birkaç durak. Runciman’ın kitabını ilgi çekici kılan bir husus da, mekânlara dair izlenimlerin yanı sıra, ilginç insan hikâyeleri barındırması.

Gerard Dumenil, Michael Löwy ve Emmanuel Renault – Marksizmin 100 Kavramı (2012)

MARKSİZMİN 100 KAVRAMI, Gerard Dumenil, Michael Löwy ve Emmanuel Renault, çeviren: Gözde Orhan, Yordam Kitap, iktisat, 190 sayfa

Elimizdeki kitap, Marksizmin zengin mirasını, kuramın felsefi, iktisadi ve siyasî alanları kapsayan yüz temel kavramı üzerinden ortaya koyuyor. Burada, “altyapı-üstyapı”dan, “Artık değer”e, “sınıf savaşımı”ndan “Proletarya diktatörlüğü”ne, “Hegemonya”dan “Yabancılaşma”ya ve “Çelişki”den “Meta fetişizmi”ne, Marksist kuramın hem sık duyulan hem de az bilinen kavramları açıklanıyor. Marksizmin çok yönlülüğünü gözler önüne seren kavramların, Marx’ın düşüncelerine yönelik ilginin dirildiği bu günlerde, okuyucuları, geleneğin büyük eserlerine ve Marksizmin güncel görüşlerine başvurmaya sevk edeceğini de söyleyebiliriz.

Murat Baç – Kaos Kelam Hijyen Şiddet (2012)

KAOS KELAM HİJYEN ŞİDDET, Murat Baç, Yeni İnsan Yayınevi, felsefe, 170 sayfa

Boğaziçi Üniversitesi Felsefe Bölümü’nde öğretim üyesi olan Murat Baç, yıllar önce doktora yapmak için Kanada’ya gitmiş. Elimizdeki kitabın omurgasını, Kanada toplumundan hareketle, Batılı bireye yöneltilen eleştiriler oluşturuyor. Çağdaş Batılı bireyin gelişmişliğinin ve akılcılığının ardındaki büyük körleşmeyi, akıl tutulmasını irdeleyen Baç, bu toplumlarda yaşamın emniyet, sağlık, eğlence ve hijyen saplantısının esiri haline geldiğini belirtiyor. Bu gözlemlerini felsefi bir çerçevede ifade eden yazar, ayrı bir bölümde de, Platon’dan Wittgenstein’a, filozofların insanı ve dünyayı nasıl anlamlandırdığını ele alıyor.

Dipesh Chakrabarty – Avrupa’yı Taşralaştırmak (2012)

Bengalli tarihçi Dipesh Chakrabarty, ‘Avrupa’yı Taşralaştırmak’ta, Batılı filozof ve düşünürlerin ortaya koydukları fikirlerde, neden Batı dışı halkları görmezden geldiklerini ve buna rağmen, yaşadığı Güney Asya coğrafyasında olduğu gibi, üçüncü dünya sosyal biliminin nasıl olup da Avrupa düşüncesine bu denli derinden bağlı olduğunu araştırıyor.

Geçmişin evrensel Avrupa menşeli fikirlerinin, evrensel bir geçerlilik iddiasında bulunamayacak tikel düşünsel ve tarihsel geleneklerden türetildiğini ortaya koymayı amaçlayan Chakrabarty, Avrupa merkezli bakışı reddetmek yerine, onu eleştirel bir sorguya tabi tutuyor.

Künye: Dipesh Chakrabarty – Avrupa’yı Taşralaştırmak: Postkolonyal Düşünce ve Tarihsel Farklılık, çeviren: İlker Cörüt, Boğaziçi Üniversitesi Yayınları, 356 sayfa, 2012

Nurçay Türkoğlu (der.) – Seyirlik Cümbüşler (2012)

SEYİRLİK CÜMBÜŞLER, derleyen: Nurçay Türkoğlu, Parşömen Yayınları, medya, 428 sayfa

‘Seyirlik Cümbüşler’, televizyon dünyasındaki “vur patlasın-çal oynasın” tandanslı programların toplumsal dönüşüme etkilerini inceliyor. Nurçay Türkoğlu’nun makalesinde, televizyon izleyicisinin bir profili çiziliyor ve medyanın bu profilin yeniden üretilmesindeki rolü irdeleniyor. Selda Tunç, kadın ve tartışma programlarının stüdyo konukları ile evdeki izleyicilerin anlam dünyalarındaki benzer ve farklı noktaları araştırırken, Özge Gürsoy, televizyon dizilerine yansımaları bağlamında aile değerlerine bakıyor. Son makalenin yazarı Mustafa Elbir ise, televizyonların çocukların sosyalleşmesine etkilerini analiz ediyor.

İzzettin Önder – İktisat Üzerine Düşünceler (2012)

İKTİSAT ÜZERİNE DÜŞÜNCELER, İzzettin Önder, Yordam Kitap, iktisat, 445 sayfa

‘İktisat Üzerine Düşünceler’, İzzettin Önder’in daha önce kaleme almış olduğu makalelerinden yapılmış bir seçki. Üç bölümden oluşan kitapta, Önder’in teorik yazıları ile Türkiye ekonomisine ve akademi dünyasının güncel ve tarihi sorunlarına odaklandığı yazılar yer alıyor. Dünya ekonomisinde kriz olgusu, küreselleşmenin mali politikalara yansıması, İslam ekonomisi doktrini, 1961 Anayasası’nın ekonomik modeli, Japonya ve Türkiye’de vergi sistemlerinin gelişimi, Türkiye’de kamu maliyesi, İsmet İnönü’nün devletçiliği, küreselleşme ve sosyal yabancılaşma ve Türk vergi sistemi, Önder’in irdelediği bazı ilginç konular.