dipnotski

Daniel Wallace – Büyük Balık (2011)

BÜYÜK BALIK, Daniel Wallace, çeviren: Begüm Kovulmaz, Yapı Kredi Yayınları, roman, 150 sayfa

Daniel Wallace ‘Büyük Balık’ta, Edward Bloom adlı karakterinin sıra dışı hayatını tasvir ediyor. Roman, Bloom’un hayatına dair ayrıntıları oğluyla paylaşması üzerine kurulmuş. Fakat Bloom bunu, hayatını bildik, alelade bir şekilde ortaya dökerek değil, fıkralar ve hikâyeler anlatarak yapar. Dolayısıyla roman, barındırdığı çok sayıda fıkra ve hikâyeyle, Bloom’un hayatına dair bilinmeyenleri ortaya çıkarma işini okuruna havale ediyor. Bu yönüyle zevkli bir okuma vaat eden roman, aynı zamanda özgün bir tipi de edebiyata armağan ediyor. Wallace’ın romanının, 2003 yılında Tim Burton tarafından sinemaya uyarlandığını da hatırlatalım.

Mehmet Sait Çakar, Fehim Işık, Mehmet Mehmetoğlu, Esra Sadıkoğlu, Ronayi Önen ve Sami Tan – Ortaöğretim Kürt Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı (2011)

ORTAÖĞRETİM KÜRT DİLİ VE EDEBİYATI DERS KİTABI, Mehmet Sait Çakar, Fehim Işık, Mehmet Mehmetoğlu, Esra Sadıkoğlu, Ronayi Önen ve Sami Tan, Tarih Vakfı Yayınları, eğitim, 207 sayfa

Özerklik tartışmalarıyla beraber, bir yandan resmi dil ve Kürtçenin eğitim dili olup olmaması konusu tartışılırken, öte yandan var olan önyargılar masaya yatırılıyor. İşte, Kürt kültürü, dili ve edebiyatı konusunda yanlış ve eksik bilgilere sahip veya hiç bilgisi olmayan tüm ortaöğretim öğrencilerini hedefleyen elimizdeki ders kitabı, bu tartışmaya olumlu bir katkı sunmasıyla oldukça önemli. Kürt dilini ve Kürtçenin dünya dilleri arasındaki yerini tanımlamakla başlayan kitap, sözlü ve yazılı Kürt edebiyatından klasik Kürt edebiyatına, Kürtçe edebi metinlerde işlenen konulardan modern Kürt edebiyatına kadar birçok konuya odaklanıyor.

İlker Belek – Marksizm ve Sınıf Bilinci (2007)

MARKSİZM VE SINIF BİLİNCİ, İlker Belek, Dipnot Kitabevi, siyaset, 177 sayfa

Bilindiği gibi sınıf bilinci, Marksizme içkin kavramlardan. Bu yalnızca temel bir kavram olmakla kalmıyor, aynı zamanda de Marksizmin devrim kuramının temel taşlarından birini oluşturuyor. Fakat Marksizmin bu konuda söyledikleri belli ölçülerde belirsiz, bazı açılardan eksik veya karmaşık olarak nitelenebilir. İlker Belek’in bu kitabı da bu karmaşıklığı gidermek adına, sadece sınıf bilincine odaklanan bir çalışma. Belek, Marksist klasiklerde, sınıf bilinciyle ilgili değerlendirmeleri ve bu konudaki güncel Marksist literatürdeki tartışmaları okuyucuya sunuyor. Kitabının ilk bölümünde, yapı, özne, sınıf ve bilinç gibi konular, Marksist düşünüşün önemli aktörlerinin fikirleri çerçevesinde ele alınıyor. İkinci bölüm, bu temel çerçevenin genişletilip zenginleştirilmesi olarak düşünülebilir. Kitabın en ilgi çekici bölümü diyebileceğimiz üçüncü bölümünde ise, sınıf bilincinin Türkiye açısından kapsamlı bir değerlendirmesi yapılıyor.

Fatih M. Dervişoğlu – Nuri Demirağ: Türkiye’nin Havacılık Efsanesi (2007)

NURİ DEMİRAĞ: TÜRKİYE’NİN HAVACILIK EFSANESİ, Fatih M. Dervişoğlu, Ötüken Yayınları, biyografi, 231 sayfa

Nuri Demirağ denince, kendisinin ilk akla gelebilecek yönü, bin kilometrelik demiryolu yapması ve bunun üzerine Atatürk’ün kendisine ‘Demirağ’ soyadını vermesidir. Demirağ’ın çok yönlü kişiliği, sadece demiryolu çalışmalarıyla da sınırlı kalmadı. 1945’te Milli Kalkınma Partisi’ni kurmak ve fabrikalarında uçaklar imal etmek, Demirağ’ın çok sayıda projesinin yanı sıra, gerçekeştirdiği önemli çalışmalardan. Nuri Demirağ’ın torunu Fatih M. Dervişoğlu’nun kaleme aldığı kitap bu yönüyle, bilhassa Türkiye havacılık tarihi açısından önemli bir biyografi çalışması. Kitap aynı zamanda, Demirağ’ın kişiliği etrafında, Cumhuriyet’in ilk dönemlerinin ekonomik yapısını da aktarıyor.

Leonardo Scascia – Her Türlü (2007)

HER TÜRLÜ, Leonardo Scascia, çeviren: Kemal Atakay, Can Yayınları, roman, 139 sayfa

Leonardo Scascia’nın ‘Her Türlü’ isimli bu romanı 1970’lerde yayımlanmış ve o dönemin İtalya’sında büyük bir ilgiyle karşılanmıştı. Romanın dikkat çeken yönlerinden biri, son yıllarda Türkiye’de de sık sık tartışılan “Derin Devlet”i konu ediniyor olması. Scascia burada, İtalya’daki yoz siyaset dünyasını, Sicilya mafyasını ve Katolik Kilisesi’nden oluşan çemberi kıyasıya eleştiriyor. Rahip Don Gaetano, kır evinde kardinaller, piskoposlar, bakanlar ve müşavirlerin katıldığı “ayinler” düzenler. Bu ayinlerin görünürdeki amacı Hıristiyanlığa dair bir tartışma gibi görünse de, birbiri ardına işlenen cinayetler bu ayinlerin arkasındaki farklı hesapları ortaya çıkarır.

Fuad Zekeriya – Çağdaş İslamcı Harekette Hakikat ve Hayal (2007)

ÇAĞDAŞ İSLAMCI HAREKETTE HAKİKAT VE HAYAL, Fuad Zekeriya, çeviren: Sinan Köseoğlu, Kapı Yayınları, inceleme, 244 sayfa

Fuad Zekeriya tanınmış bir Mısırlı filozof ve Arap entelektüeli. Zekeriya’nın bu kitabı, Arap ve Müslüman dünyasında İslamcılığın entelektüel, sosyal ve siyasal temelleri ve günümüzdeki tezahürleri üzerine eleştirel bakış açısıyla kaleme alınmış. Üç bölümden oluşan kitabın ilgi çekici yanlarından biri de, sadece İslamcılığa değil, dinsel aşırılıkları körükleyen siyasal ve iktisadi koşullara da odaklanılıyor. Kitap, 11 Eylül saldırısından sonra tartışmaya açılan militan İslamcı hareketlerin dini ve siyasal yapılarını araştırmayı amaçlıyor.

Tayyar Özkan – Caveman: Mağara Adamı (2007)

CAVEMAN: MAĞARA ADAMI, Tayyar Özkan, Parantez Yayıncılık, karikatür, 55 sayfa

Tayyar Özkan’ın farklı zamanlarda yayımlanmış ‘Caveman’ı, ilkel insanla, bugünün modern bireyinin karşılaştırması üzerine kurulur. Özkan’ın bu karşılaştırmalarında, bir karikatürün sınırları zorlanarak, izleyicinin çizime daha dikkatle yoğunlaşması amaçlanır. Burada ilkel insanın dilsiz, yazı kullanılmayan temsilinde, günümüzün toplumunun, siyasetinin, yasalarının bir parodisi karşımıza çıkar. Özkan’ın yazısız öyküler diyebileceğimiz karikatürleri, günümüz toplumları ile ilkel toplumlar arasında neyin değişip değişmediğini veya nelerin hep aynı kaldığını kavrayabilmek açısından ilgiye değer.

Rona Aybay ve Ümit Altaş (haz.) – Halit Çelenk (2007)

HALİT ÇELENK, hazırlayan: Rona Aybay ve Ümit Altaş, Çınar Yayınları, armağan, 321 sayfa

Halit Çelenk, Türkiye sol siyasetinin öncü isimlerinden biri. TİP saflarında yürüttüğü siyaset çalışmaları, 15-16 Haziran olayları nedeniyle Kemal Türkler ve arkadaşları hakkında açılan davalarda savunma avukatlığını üstlenmesi, İHD’nin kuruluş çalışmalarında bulunmuş olması, TÖS ve TÖB-DER’in savunma avukatlığını üstlenmesi kendisinin politik geçmişinden sadece birkaç başlık. Bu kitapta, yetmişe yakın yazarın Çelenk hakkında kaleme aldığı yazılar yer alıyor. Kitabın sonunda da, Ender Yeşildağ’ın yönetmenliğini yaptığı bir Çelenk belgeselinin DVD’si bulunuyor.

Ali Bayramoğlu – 28 Şubat: Bir Müdahalenin Güncesi (2007)

28 ŞUBAT: BİR MÜDAHALENİN GÜNCESİ, Ali Bayramoğlu, İletişim Yayınları, politika, 347 sayfa

28 Şubat 1997’de yapılan Milli Güvenlik Kurulu toplantısı sonrasında açıklanan karar, Türkiye’nin darbe tarihine “post-modern darbe” olarak geçecek bir gelişmeyle sonuçlanmıştı: 28 Şubat Muhtırası. Ali Bayramoğlu bu kitabında, Türkiye’yi 28 Şubat’a götüren süreci ele alırken, post-modern darbenin de bir analizini yapıyor. Bu darbeyi diğer müdahalelerden ayıran özellikller, daha sonraki siyaset seyrine etkileri ve bu bağlamda asker-sivil ilişkileri, Bayramoğlu’nun çalışmasının ana çerçevesini oluşturuyor. Kitap, askeri müdahelenin ayrıntılarını vermesinin yanında, Bayramoğlu’nun basının o günlerdeki tavrına, yani gazeteciliğe “içerden” bakışıyla da okunmaya değer.

Evelyn Fox Keller – Toplumsal Cinsiyet ve Bilim Üzerine Düşünceler (2007)

TOPLUMSAL CİNSİYET VE BİLİM ÜZERİNE DÜŞÜNCELER, Evelyn Fox Keller, çeviren: Ferit Burak Aydar, Metis Yayınları, inceleme, 227 sayfa

Bilim kadını Evelyn Fox Keller, aynı zamanda tanınan bir feminist de. Keller’in bu kitabı, “bilimin temel direği sayılan nesnellik ve akıl neden erkeklere mal edilir de, kadınlara öznellik ve duygusallık yakıştırılır?” sorusuyla başlıyor. Keller bundan hareketle, asıl meselenin, cinsiyetlendirilmiş bilim anlayışı olduğunu vurguluyor. Bilime hakim olan ideolojinin dışarıdan değil, içeriden, bu tartışmaları yürüten insanlarca değiştirileceğini vurgulayan yazar, bilimin erkek işi olarak görülmesine karşı çıkarak, genetik alanında yaptığı çalışmalarla tarihe geçmiş biyolog Barbara McClintock’un hayat hikâyesini anlatıyor.