Etiket: 2017

Ahmet Soysal – Üç Temellendirme: Aristoteles, Descartes, Kant (2017)

Ahmet Soysal’ın ilgi çekici çalışması ‘Üç Temellendirme’, Batı felsefesinin üç kurucu ismi olan Aristoteles, Descartes ve Kant’ın rolünü kapsamlı bir bakışla açıklığa kavuşturuyor.

Kitap, bu üç önemli ismin etkilerini çok yönlü bir bakışla ele alırken, aynı zamanda hem Batı felsefesi tarihi konusunda toparlayıcı bir görüş ortaya koyuyor hem de Batılı insanın felsefi olarak düşünme olgusunun tarihsel dönüm noktalarını saptıyor.

Aristoteles, Descartes ve Kant’ın kendi sistemlerini kurmalarının yanı sıra, Batı felsefesinin gelişiminde hangi önemli aşamayı, Soysal’ın deyimiyle “an”ı temsil ettiklerini merak eden tüm okurlara önerilir.

  • Künye: Ahmet Soysal – Üç Temellendirme: Aristoteles, Descartes, Kant, MonoKL Yayınları, felsefe, 124 sayfa, 2017

Edward Said – Kültür ve Direniş: David Barsamian ile Söyleşiler (2017)

1999-2003 yılları arasında David Barsamian’la Edward Said arasında yapılmış bu uzun soluklu söyleşi, Said’in kişisel, entelektüel ve siyasi bir portresini ortaya koymasıyla önemli.

Tahmin edileceği gibi bu söyleşinin gövdesini Said’in İsrail-Filistin sorununa dair yorumları oluşturuyor.

Said, “Biz tarihimizin önemli bir kısmında kapalı bir toplum olarak bırakıldık. Biz görünmez insanlarız, görünmez bir halkız. Onların istediği, benim sesimi kesmem. Ama ben ölüp gidene kadar böyle bir şeyi boşuna bekleyecekler…” diyor.

Said, gün geçtikçe daha yakıcı bir hal alan bu sorundan yola çıkarak,

  • İşgal altındaki Filistin’de yaşanan tarihsel direnişin dinamiklerini,
  • İsrail’in Filistin’deki tahammül edilemez baskılarını,
  • İsrail-Amerika işbirliğinin bölgedeki sonuçlarını,
  • Türkiye’nin İsrail ve Filistin’le ilişkilerini,
  • Filistin’in neden bir sömürge olduğunu,
  • Ortadoğu’yu kasıp kavuran terörün temel dinamiklerini,
  • Tek devletin, sorunun aşılması konusunda sunacağı imkân ve zorlukları ve bunun gibi pek çok konuyu tartışıyor.

Said bunun yanı sıra, Filistin’de geçen çocukluğunu, yaşadığı ortamın özgün yönlerini ve bir entelektüel ve aydın olarak yetişmesine olanak tanıyan koşulları da bizimle paylaşıyor.

Kitabın yeni bir çeviriyle Türkçeye kazandırıldığını ayrıca belirtelim.

  • Künye: Edward Said – Kültür ve Direniş: David Barsamian ile Söyleşiler, çeviren: Murat Erdem, Alfa Yayınları, 236 sayfa, 2017

Christopher Potter – İnsanın Oluşumu Değişimin Kanıtı (2017)

İnsanoğlu, nereden ve nasıl gelip de bu dünyanın başına bela oldu?

Christopher Potter bu ufuk açıcı kitabında, kırılgan bir kökenden yola çıkıp tüm dünyayı tehdit eder hale gelmiş bu varlığın görkemli ve korkunç hikâyesini anlatıyor.

Potter bunu yaparken, aynı zamanda insanın doğası sorunu, maddenin neliği, Tanrı’nın işlevi ve gerçekliği, bilimin sınırları ve dünya dışı hayatların olasılığı gibi konularda aydınlatıcı ve hem insana hem de genel olarak evrene dair zihnimizde sorular uyandıran bir tartışma yürütüyor.

Kitapta,

  • Harici bir dünyanın varlığının ve var olmadığının kanıtları,
  • Zaman,
  • Nesneler,
  • Madde ve beden,
  • Bebek yapımı,
  • Bilinç,
  • Benlik,
  • Akıl ve algı,
  • Özgür irade,
  • Davranışlar,
  • Genler,
  • Araçlar ve insanın evrimi,
  • Kültür,
  • İnsanlar ve doğa arasındaki ilişki,
  • İnsanlar ve diğer hayvanlar arasındaki ilişki,
  • Aşk,
  • Doğru olanı yapmak,
  • Varolmanın zorluğu,
  • Rüyalar,
  • Hafıza,
  • Tanrı,
  • İman, inanç ve doğru,
  • Sonsuzluk,
  • Ölüm,
  • Ve alçakgönüllülük gibi pek çok konu ve kavram tartışılıyor.

Potter’ın çalışması, bilimsel bir perspektifle olduğu kadar, insan dediğimiz karmaşık varlığa ve onun değerlerine dair felsefi ve kültürel bir sorgulama yapışıyla da dikkat çekiyor.

  • Künye: Christopher Potter – İnsanın Oluşumu: Değişimin Kanıtı, çeviren: Çağlar Adnan Yılmaz, Ayrıntı Yayınları, bilim, 304 sayfa, 2017

Paul Robert Magocsi – Şu Mübarek Topraklar: Kırım ve Kırım Tatarları (2017)

Bu şahane kitap, yüzyıllardır Türkiye’yle ve özellikle de Osmanlı İmparatorluğu’yla sıkı bağlara sahip bir toprak parçası olagelmiş Kırım hakkında en kapsamlı ve güncel verileri barındıran bir kaynak.

Kitabın yazarı, Toronto Üniversitesi’nde tarih ve siyaset bilimi profesörü Paul Robert Magocsi, aynı zamanda 1980’den bu yana Ukrayna Çalışmaları John Yaremko Kürsüsü’nün başkanlığını da yürütüyor.

Kitapta,

  • Kırım’ın ilk medeniyetleri,
  • Kırım’da varlık göstermiş Antik Yunanlar, Kıpçaklar, Gotlar, Moğollar, Bizanslılar, Tatarlar ve Osmanlılar,
  • Kırım Tatarlarının kökeni,
  • Kırım Hanlığı’nın kuruluşu ve tarihsel serüveni,
  • Osmanlı zamanında Kırım,
  • Rus İmparatorluğu zamanında Kırım,
  • Sovyetler döneminde Kırım,
  • İkinci Dünya Savaşı sırasında Kırım,
  • Sovyetler zamanında sürgüne gönderilen Kırım Tatarları,
  • Ve bağımsız Ukrayna döneminde Kırım gibi önemli konular ele alınıyor.

Kırım’ın tarihi hakkında nitelikli bir kaynak isteyenler bu çalışmayı kaçırmamalı.

  • Künye: Paul Robert Magocsi – Şu Mübarek Topraklar: Kırım ve Kırım Tatarları, çeviren: Ferit Burak Aydar, Yapı Kredi Yayınları, tarih, 176 sayfa, 2017

Işık Kansu – Bir Ortaçağ Hayaleti: Ensarlı Eğitim (2017)

Son zamanlarda eğitim alanında yaşanan en büyük sorunlardan biri de, laik eğitimin tüm kazanımlarının karşısında duran bir yapı olarak Ensar Vakfı’nın devlet eliyle ülkenin eğitim sistemine dâhil edilmesi.

Ensar Vakfı’nın AKP’nin yan kuruluşu gibi olduğunu belirten Işık Kansu da bu önemli çalışmasında, AKP’nin eğitime yönelik saldırılarının en önemli araçlarından biri haline gelen Ensar Vakfı’nın kuruluşunu, gelişimini ve AKP’nin vakfı ne şekilde kullandığını gözler önüne seriyor.

Ensar Vakfı’nın İran’da şeriatçı Humeyni yönetimiyle aynı dönemde kurulduğunu ve vakfın bugün “AKP’nin aile vakfı” haline geldiğini söyleyen Kansu, vakfın kurucuları ve yöneticileri arasında AKP’li bakanların, belediye başkanlarının ve AKP yöneticileriyle onların çocuklarının bulunduğunu ve bu ilişkinin giderek genişleyerek protokollerle doğrudan devlet yönetmeye, eğitim sistemini belirlemeye kadar vardığını belirtiyor.

Kansu’nun çalışması, eğitimin bugün çağdaş uygarlık düzeyinden çıkması ve Ortaçağ özgü bir beyin yıkamaya dönüşmesi karşısında tüm velileri duyarlı olmaya çağırıyor.

  • Künye: Işık Kansu – Bir Ortaçağ Hayaleti: Ensarlı Eğitim, Telgrafhane Yayınları, eğitim, 112 sayfa, 2017

Kolektif – Kant Felsefesinin Politik Evreni (2017)

Immanuel Kant, adım adım geliştirdiği eleştirel felsefesiyle, yalnızca çağdaşlarına değil, kendisinden daha sonra gelen pek çok felsefeciye de esin kaynağı oldu.

Bu etkilenme, günümüzde de devam ediyor.

Hakan Çörekçioğlu’nun derleyip Türkçeye kazandırdığı elimizdeki kitap ise, Kant’ın eleştirel felsefesiyle siyaset felsefesi hakkında yürütülen aydınlatıcı bir tartışma.

Kitapta,

  • Kant’ın politika felsefesi,
  • Kant’a göre politika ve ahlak ilişkisi,
  • Kant’ın politika felsefesinde özgürlük ve mutluluk,
  • Uluslararası hukuk topluluğu teorisinin gelişiminde Kant’ın yeri,
  • Ve Kant’ın sisteminden bir sivil itaatsizlik teorisinin türetilip türetilmeyeceği gibi konular irdeleniyor.

Kant’ın bir makalesinin de yer aldığı kitabın diğer yazarları ise şöyle: Pierre Hassner, Susan Mendus, Otfried Höffe, Birgit Recki, Peter P. Nicholson, Wolfgang Kersting, Agnes Heller ve Volker Gerhardt.

  • Künye: Kolektif – Kant Felsefesinin Politik Evreni, derleyen ve çeviren: Hakan Çörekçioğlu, Ayrıntı Yayınları, felsefe, 320 sayfa, 2017

Samo Tomšič – Kapitalist Bilinçdışı: Marx ve Lacan (2017)

Fransız psikanalist Jacques Lacan, Platon başta olmak üzere Descartes ve Hegel’den çokça etkilendi.

Kimilerine göre, Lacan’ın kuramında, Karl Marx’ın düşünceleri merkezi bir rol üstlenmemiştir.

Samo Tomšič ise, elimizdeki ilgi çekici çalışması ‘Kapitalist Bilinçdışı’nda, Lacan’daki Marx izlerinin kapsamlı bir fotoğrafını çekiyor.

Tomšič, Lacan’ın yapısal psikanalizini Marx’ın siyasal iktisada getirdiği eleştiriyle birlikte ele alıyor ve buradan hareketle bize, Freud’un kuramı ile Saussure ve Jakobson gibi yapısalcıların yaklaşımlarını da kompozisyona dâhil ettiği zengin bir tartışma sunuyor.

Bu sentez, bilinçaltının yapısıyla kapitalizmin yapısı arasındaki ilişkiyi psikanaliz, yapısalcılık ve siyasal iktisat eleştirisiyle harmanlıyor.

Tomšič, Lacan’ın 1960’ların sonunda Freud’a ikinci bir geri dönüşe kalkışmış olduğunu ve burada yapısalcı dilbilim göndermesinin Marx’ın siyasal iktisada yönelttiği eleştiriyle desteklendiğini savunuyor.

Kitap, Marx ve Lacan’ı, kapitalizm eleştirisi etrafında bir araya getirmesi, Lacan’ın düşüncesinin gelişimini ustaca izlemesi ve Marksizmin Lacancı psikanalize nasıl katkıda bulunduğunu ortaya koymasıyla önemli.

  • Künye: Samo Tomšič – Kapitalist Bilinçdışı: Marx ve Lacan, çeviren: Barış Engin Aksoy, Metis Yayınları, psikanaliz, 288 sayfa, 2017

 

Gustave Flaubert–Bibliyomani (2017)

Gustave Flaubert’in başyapıtı ‘Madame Bovary’den çok önce, henüz 14 yaşında iken yazdığı ilk öyküsü.

Gerçek bir olaydan yola çıkarak bu güzel öyküyü yazmış Flaubert, henüz çok erken yaşlarında olmasına rağmen geleceğin büyük bir kalemiyle karşı karşıya olduğumuzu müjdeliyor.

Öykü, Barcelona’nın dar bir sokağında kitap satan Giacomo’nun hikâyesini anlatıyor.

Giacomo, kitapları tutku derecesinde sevmektedir.

Fakat şimdi Giacomo’nun bu tutkusu öyle aşırı bir hal almıştır ki, artık kendisi kitapların niteliklerine bile bakmadan onları biriktirip durmaktadır.

Flaubert’in “Ketum olduğu kadar hayalperest, nemrut olduğu kadar mahzun bir adamdı; tek bir düşüncesi, tek bir sevdası, tek bir tutkusu vardı: Kitaplar.” şeklinde tanımladığı, insanlarla arası hiç iyi olmayan, asık suratlı ve çirkin, kitap biriktirme saplantısıyla boğuşan Giacomo’nun dünyasına hoş geldiniz.

  • Künye: Gustave Flaubert – Bibliyomani, çeviren: Ayberk Erkay, Sel Yayıncılık, öykü, 72 sayfa, 2017

Kolektif – Ütopya/Distopya: Tarihsel Olasılığın Koşulları (2017)

Ütopya da distopya da bugüne dair algılarımızın ve gelecekten beklentilerimizin ete kemiğe büründüğü metinler olmalarıyla büyük öneme haiz.

Bu kitapta bir araya getirilen makaleler ise, birer tasavvur olarak ütopya ve distopya tahayyüllerini tarihsel bir bakışla ve geniş bir yelpazede tartışıyor.

Kitapta,

  • Bir gelecek tasarrufu yöntemi olarak ütopya ve distopya,
  • yüzyıl Güney Afrika sınırında binyılcı hayal,
  • Hindistan’daki tarihi belgelerin ütopyacı ve gerçek yaşamları,
  • Rodezya’nın bağımsızlığı ve ırkın sömürgeci rejime son verilmesindeki yeri,
  • Tekno-ütopyacı düşlerin nitelikleri,
  • Kozmopolitlik, avangard ve Orta Avrupa’nın kaybedilmiş masumiyeti,
  • Gündelik ütopyacılık ve modernist şehircilikte sokak,
  • Ve Leningrad’ın komünist üniversitelerinde Mesihçi dönem gibi ilgi çekici konular ele alınıyor.

Kitaba katkıda bulunan isimler ise şöyle: Fredric Jameson, Jennifer Wenzel, Dipesh Chakrabarty, Luise White, Timothy Mitchell, John Krige, Marci Shore, David Pinter, Igal Halfin ve Aditya Nigam.

  • Künye: Kolektif – Ütopya/Distopya: Tarihsel Olasılığın Koşulları, derleyen: Michael D. Gordin, Helen Tilley ve Gyan Prakash, çeviren: Esma Kartal, Cem Kayalıgil ve Ayşegül Turan, Koç Üniversitesi Yayınları, tarih, 316 sayfa, 2017

Tony Judt – Olgular Değişince (2017)

‘Savaş Sonrası: 1945 Sonrası Avrupa Tarihi’, ‘Kötülük Kol Gezerken’, ‘Yirminci Yüzyıl Üzerine Düşünceler’ ve ‘Anılar Şalesi’, Avrupa tarihi alanında en önemli otoritelerden biri sayılan Tony Judt’un daha önce Türkçede yayımlanmış çalışmaları.

‘Olgular Değişince’ ise, 2010’da aramızdan ayrılan Judt’un 1995-2010 arasında kaleme aldığı ufuk açıcı denemelerini bir araya getiriyor.

Judt buradaki denemelerinde,

  • İsrail, Holokost ve Yahudiler,
  • İsrail ve Filistin sorunu,
  • 11 Eylül saldırısının getirdiği kargaşa,
  • Irak Savaşı,
  • Yeni dünya düzeni,
  • Ortadoğu’da derinleşen kriz,
  • Amerika’nın gerilemesi,
  • Uluslararası ilişkiler,
  • Devletin dönüşümü,
  • Bellek ve unutuş gibi, geçmişin ve çağımızın belli başlı sorunlarını tartışıyor.

Bir zamanlar “Neredeyse her zaman rahatsız edici olan bir hikâyeyi anlatmak ve rahatsızlığın neden hakikatin bir parçası olduğunu açıklamak için iyi ve doğru yaşamalıyız. İyi örgütlenmiş bir toplum, kendimize ilişkin hakikati topluca bildiğimiz ve kendimize ilişkin hoş yalanlar söylemediğimiz bir toplumdur.” demiş Judt’un bu denemeleri, kendisinin tarihsel ve güncel sorunlara karşı tutumunu aydınlatmaları ve muazzam entelektüel zekâsını gözler önüne sermeleriyle önemli.

  • Künye: Tony Judt – Olgular Değişince, yayına hazırlayan: Jennifer Homans, çeviren: Dilek Şendil, Yapı Kredi Yayınları, deneme, 328 sayfa, 2017