Neredeyse insanlık tarihiyle aynı zamanda ortaya çıkmış felsefe ve felsefecilerin derli toplu bir tarihi.
Alfred Weber’in kapsamlı çalışması, Yunan felsefesinin başlangıcından Ortaçağ felsefesinin Platoncu ve skolastik zamanlarına, Yeniçağ’daki serbest metafizik çağından Kant’ın saf aklın eleştirisine ve Hegel’in tabiat felsefesine uzanan, konu hakkında dört dörtlük bir kaynak.
Boğaziçili hocalar ile öğrencileri bir araya getirerek akademik dünyanın sorunlarını tartışan ufuk açıcı bir çalışma.
Sosyal bilimler disiplinlerinin kendilerine yönelik eleştirilerini barındırmasıyla dikkat çeken kitap; Yıldız Silier’den Zeynep Gambetti’ye, Meltem Ahıska’dan Vangelis Kechriotis’e birçok akademisyenin katılımıyla ortaya çıkmış.
Sosyal bilimlerin güncel sorunlarına vakıf olmak isteyenlere önerilir.
Leibniz’in ‘Theodicee’ isimli bu kitabı, filozofun, inancın usa uygunluğu, Tanrının iyiliği, insanın özgürlüğü ve kötülüğün kaynağı üzerine denemelerinden oluşuyor.
Bu yönüyle, Leibniz’in bütün görüşlerini bir araya toplayan, onun felsefesini özetleyen bir yapıt olarak düşünülebilecek ‘Theodicee’, kötülüğün kaynağını araştırması, inanç ile usu doğruluk bakımından sorgulaması, insan özgürlüğünü tartışması, tanrısal adaleti irdelemesi ve çağının felsefe sorunlarıyla ilgilenmesiyle, felsefe tarihinde özel bir yere sahip.
Leibniz, 1710’da Amsterdam’da Fransızca olarak yayımladığı eseriyle, çağının felsefe anlayışlarıyla hesaplaşıyor.
“Toplumsal antagonizmaları ve kolektif kimlikleri kavramlaştırmak çok önemlidir ve ‘sınıf savaşı’ gibi kalıplaşmış, neredeyse anlamsız formüllerin ötesine geçme ihtiyacı, çok zorlayıcıdır.”
Ernesto Laclau’nun şimdi bizde üçüncü baskısına ulaşan ‘Popülist Akıl Üzerine’ adlı bu nitelikli çalışması, daha önce Chantal Mouffe ile birlikte kaleme aldıkları ‘Hegemonya ve Sosyalist Strateji’ kitabında geliştirdikleri Marksizm ve radikal demokrasi kuramını genişletmeyi amaçlıyor.
Temelde kolektif kimliklerin oluşumunun doğası ve mantığına odaklanan, bu bağlamda “Popülizm hangi toplumsal gerçek ya da durumun ifadesidir?” sorusunun yanıtını arayan Laclau, yaklaşımının, ya grubu, toplumsal çözümlemenin temel birimi olarak kabul eden ya da bu birimi daha geniş işlevselci veya yapısalcı paradigmalara yerleştirmek suretiyle aşmaya çalışan sosyolojik perspektiflerin tatmin edicilikten uzak olmalarından kaynaklanıp geliştiğini belirtiyor.
Yazar, bu tarz toplumsal işlevselciliklerin öngördüğü mantığın, kimliklerin inşası sırasında devreye giren hareketlerin çeşitliliğini kavrayabilmek için fazlasıyla basit ve tekbiçimli olduğunu söylüyor.
Kitapta,
Kitabın, biz Türkiyeli okurları da çok ilgilendiren bir boyutu var.
Laclau, Kemalizmin/Kemalist Devrim’in, Atatürk’ün Altı Oku’nun uzun sayılabilecek çözümlemelerine girişiyor ve ardından da hem Kemalizmin hem de Arjantin’deki Peronist Hareketin popülizme karşılık gelip gelmediğini tartışıyor.
Emile Burns, ilk baskısı 1939’da yapılan ‘Marksizm Nedir? ‘de, Marksizm’in temel esaslarını, geniş kitlelerin okurken zorlanmayacağı bir dille anlatıyor.
Bu durumun, İngiliz Marksist Burns’ün çalışmasını, konuya dair rehber eserlerden biri haline getirdiği söylenebilir.
Marksizm’in, toplumların gelişimini bilimsel olarak açıklayan genel bir dünya görüşü olduğunu hatırlatan Burns, kitabında sırasıyla, toplumsal gelişimin yasalarını, kapitalist toplumu, kapitalizmin emperyalist aşamasını, sınıf mücadeleleri ve devlet örgütü arasındaki ilişkiyi, sosyalist toplumu ve tarihin Marksist yorumu gibi konuları, rahat okunabilir bir üslupla okurlara sunuyor.
Karl Jaspers’ın 1950-1951 arasında yaptığı on iki radyo konuşmasını bir araya getiren ‘Felsefe Konuşmaları’, düşünürün, felsefenin genel konularına dair fikirlerini sunuyor.
Jaspers’ın genel olarak zor anlaşılabilir üslubu düşünüldüğünde, biraz da radyo dinleyicisi gözetilerek yapılmış bu konuşmaların, her seviyeden okura hitap ettiğini özellikle vurgulamalıyız.
Çalışmayı, yetkin bir felsefeye giriş kitabı olarak öneriyoruz.
Kitaptan bir alıntı:
“Felsefe yapmak, yaşamın doğal gereksinimlerine bağlılıktan bir tür uyanıştır. Bu uyanış eşyaya, göğe, dünyaya belirli bir amaca yönelik olmayan bakışta gerçekleşir. Var olan bunca şey nedir? Bütün bu şeyler neredendir? gibi belirli bir yarara yönelik olmayan, ancak kendi tatminimiz için sorulan bu sorularla uyanış ortaya çıkar… Ölüm, tesadüf, suç ve dünyanın güvenilmezliği gibi sınır durumlar bana yenilgiyi gösterir. Dürüstçe tasarımladığımda anlamaktan kaçamayacağım bu toptan yenilgi karşısında ne yaparım?”
Bir kurt ile bir felsefe profesörünün arkadaşlığı, bize varoluş konusunda neler söyler?
Mark Rowlands, henüz yavruyken aldığı ve 11 yıl boyunca ahbaplık ettiği Brenin adlı kurdun hayatına kattıklarını bizimle paylaşıyor.
Kitap, hem dokunaklı bir arkadaşlık hikâyesi, hem de sevgi, mutluluk, varoluş ve ölüm gibi felsefi konulara dair bir sorgulama olmasıyla dikkat çekiyor.
Karl Marx’ın bilim anlayışı nasıl anlaşılmalı?
Peki bu yaklaşım nasıl daha da geliştirilebilir?
Karel Kosík eldeki klasikleşmiş yapıtında, bu soruya temel Marksist kavramlar, fenomenoloji, eleştirel kuram, ortodoks Marksizm ve sistem kuramı bağlamında derinlikli yanıtlar arıyor.
Marksizm ve felsefe ilişkisine dair eşsiz bir metin.
Bilindiği gibi felsefe, insanın, içinde yaşadığı ve hazır olarak bulduğu dünyayı bilmek ve onu anlamak isteğinden doğdu.
İşte İsmail Tunalı’nın uzun yıllar üniversitelerde verdiği felsefe derslerinden edindiği deneyimlerin ürünü olan, insanın bilme ve anlamlandırma isteğinin izini süren ‘Felsefeye Giriş’ isimli bu kitabı, çağdaş felsefe sorunlarını, çağdaş felsefe disiplinleri içerisinde ele alıyor.
“Felsefe nedir?” sorusuyla başlayan kitap, bilgi felsefesi, bilim felsefesi, varlık felsefesi, ahlak felsefesi, siyaset felsefesi, estetik ve din felsefesi gibi konularda, kapsamlı ve sistematik bilgiler barındırıyor. Kitabın sonunda da, filozof yazılarından bir seçme de yer alıyor.
Agrippa von Nettesheim, tamamı üç cilt olan ‘Gizli Felsefe’nin elimizdeki ikinci cildinde, sayı büyüsü ve göksel büyüye odaklanıyor.
Batı Avrupa okültizminin önemli isimlerinden Nettesheim, sayıların kılgısal-büyüsel etkilerini ele alıyor, sonra da, gök cisimleriyle dünya arasındaki ilişkileri inceliyor.
Bundan beş yüz yıl önce, yani Orta Çağ’dan çıkış sürecinde yazılan kitapta, dünyadaki büyüsel yönü açıklamak için, zamanının farklı disiplinleri ile Platon’un idealar kuramından yararlanılıyor.
Yazar bunu da, çağdaş bilimde başvurulduğu şekliyle, yani olgular arasındaki nedensel ilişkiyi gözeterek değil, büyüsel, metafizik bir çerçeveden yapıyor.
Künye: Agrippa von Nettesheim – Gizli Felsefe, çeviren: Levent Özşar, Biblos Yayınları, okültizm, 200 sayfa
